बेरूत, ५ मे: यूनेस्कोच्या एका अहवालानुसार, अरब देशांमध्ये वाढत्या संघर्षामुळे शिक्षण व्यवस्था गंभीरपणे प्रभावित झाली आहे. या संकटामुळे १० कोटींहून अधिक मुले प्रभावित झाली आहेत, आणि आधीच कमकुवत असलेली प्रणाली आता कोसळण्याच्या मार्गावर आहे.
अहवालानुसार, किमान १५ देशांमध्ये शिक्षणावर परिणाम झाला आहे. शाळा बंद होणे, शिक्षणाची कमी उपलब्धता आणि ऑनलाइन शिक्षणावर अवलंबून राहणे यामुळे सुमारे ५.२ कोटी शालेय मुलांची शिक्षणात अडचण येत आहे. यापूर्वीच या क्षेत्रात सुमारे ३ कोटी मुले शाळेतून बाहेर होत्या.
गाजा पट्टीतील परिस्थिती अत्यंत गंभीर आहे. अहवालानुसार, तिथे शिक्षण व्यवस्था जवळजवळ पूर्णपणे नष्ट झाली आहे. सुमारे ९७.५ टक्के शाळा खराब झाल्या आहेत किंवा पूर्णपणे नष्ट झाल्या आहेत, आणि ६.३७ लाखांहून अधिक मुले शाळेत जाऊ शकत नाहीत.
लेबनानमध्येही परिस्थिती गंभीर आहे. तिथे १,१०० हून अधिक सरकारी शाळा आश्रयस्थान म्हणून वापरल्या जात आहेत, आणि किमान ५७० शाळा बंद आहेत किंवा संघर्षग्रस्त भागात आहेत. यामुळे २.४ लाखांहून अधिक विद्यार्थ्यांचे शिक्षण प्रभावित झाले आहे.
संपूर्ण क्षेत्रात शिक्षण आता आपत्कालीन आणि हायब्रिड मॉडेलमध्ये (ऑफलाइन + ऑनलाइन) चालवले जात आहे, परंतु यामध्ये सर्वांना समान सुविधा आणि चांगली गुणवत्ता मिळत नाही. यूनेस्कोने म्हटले आहे की, मुलांमध्ये मानसिक ताण वाढत आहे आणि दीर्घकाळ शिक्षणाचा नुकसान होण्याचा आणि शाळा सोडण्याचा धोका वाढला आहे.
सीरियामध्ये परिस्थिती आणखी कठीण झाली आहे, कारण लेबनानमधून लोक परत येत आहेत. यामुळे तिथल्या आधीच कमकुवत शिक्षण व्यवस्थेवर आणखी दबाव येत आहे. अनेक परत येणाऱ्या मुलांना तात्काळ शिक्षणाची आवश्यकता आहे, परंतु शाळा भरलेली आहेत किंवा आश्रयस्थान बनलेली आहेत. त्यामुळे मुलांचे शिक्षण थांबले आहे आणि पुन्हा दाखल होणेही कठीण झाले आहे.
हे संकट फक्त संघर्षग्रस्त भागांमध्येच सीमित नाही. इराकमध्ये सुमारे ७,५०० शाळा, ज्या २० लाख विद्यार्थ्यांना शिक्षण देतात, ऑनलाइन शिक्षणावर गेल्या आहेत. खाडी देशांमध्ये काही काळासाठी शाळा बंद करण्यात आल्या आहेत आणि ऑनलाइन शिक्षण सुरू करण्यात आले आहे.
यूनेस्कोने चेतावणी दिली आहे की, जर लवकरच उपाययोजना करण्यात आल्या नाहीत, तर या क्षेत्राला दीर्घकालीन मोठा नुकसान होऊ शकतो आणि एक संपूर्ण पिढीचे शिक्षण बर्बाद होऊ शकते.
संस्था सध्या आपत्कालीन मदत वाढवत आहे, जसे की तात्पुरत्या शाळा स्थापन करणे, डिजिटल प्लॅटफॉर्मद्वारे शिक्षण देणे आणि मुलांना मानसिक आधार देणे. तसेच, तिने आंतरराष्ट्रीय मदतीचीही मागणी केली आहे, जेणेकरून मुलांचे शिक्षण सुरू राहू शकेल आणि भविष्यात मजबूत शिक्षण व्यवस्था पुन्हा उभी राहू शकेल.