दिल्ली, 5 मे: पश्चिम बंगाल आणि आसाममध्ये भाजपाला प्रचंड बहुमत मिळाले आहे, तर तामिळनाडूमध्ये डीएमकेची करारी हार झाली आहे. निवडणूक प्रचारादरम्यान अनेक मुद्दे आणि घटकांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली, पण ‘हिंदू’, ‘हिंदुत्व’ आणि ‘सनातन’ यांच्याबद्दलचे वादग्रस्त विधानांचे प्रभावही प्रमुखपणे समोर आले. या विधानांमुळे मोठ्या प्रमाणात हिंदू मतदारांच्या भावना आहत झाल्या, ज्याचा परिणाम निवडणूक निकालांवर झाला.
देशातील विविध राज्यांमध्ये निवडणुकीपूर्वी ‘हिंदू’ आणि ‘सनातन’ यांच्याबद्दलच्या वादग्रस्त विधानांनी राजकीय चर्चेला प्रभावित केले. भाजपाने अनेक निवडणूक लढतींमध्ये या विधानांना प्रमुख मुद्दा बनवले आणि त्यांना आपल्या निवडणूक नैरेटिव्हचा भाग बनवून मतदारांपर्यंत पोहोचवले.
पश्चिम बंगालमध्ये निवडणूक लढतीदरम्यान हिंदू-मुस्लीम ध्रुवीकरणाचा मुद्दा प्रमुखपणे उभा राहिला, ज्याला भाजपाने आपल्या निवडणूक नैरेटिव्हमध्ये समाविष्ट केले. दुसरीकडे, टीएमसीच्या नेत्यांच्या मक्का-मदीना संबंधीच्या विधानांनी त्यांच्या पक्षाला मागे ढकलण्यात काही कमी ठेवली नाही. राजकीय विश्लेषक मानतात की यामुळे मतदारांच्या एका वर्गावर प्रभाव पडला आणि भाजपाला निवडणूक यश मिळवण्यात मदत झाली.
तामिळनाडूमध्ये डीएमकेचे नेता उदयनिधी स्टालिन यांनी 2023 मध्ये ‘सनातन धर्म’ावर केलेल्या टिप्पण्या देशभरात वाद निर्माण केल्या. भाजपाने या विधानाला “हिंदू आस्थेचा अपमान” म्हणून उचलले आणि हे राष्ट्रीय स्तरावर निवडणूक चर्चेचा भाग बनवले. तथापि, राज्यात भाजपाला सत्ता मिळवता आली नाही, पण या मुद्द्याने त्यांना व्यापक स्तरावर राजकीय धार दिली.
आसाममध्ये मुख्यमंत्री हिमंत बिस्वा सरमा यांच्या विधानांनी ‘हिंदू ओळख’वर चर्चा वाढवली. राज्यात भाजपाची सत्ता आधीपासून होती आणि असे मुद्दे त्यांच्या राजकीय नैरेटिव्हचा महत्त्वाचा भाग राहिले.
या निवडणुकांमध्ये विरोधी पक्षांच्या विधानांचा आणि देशाच्या बहुसंख्यक जनतेच्या मुद्द्यांचा विचार करता, त्यांना काही प्रमाणात नुकसान सहन करावे लागले आहे. मध्य प्रदेशच्या 2023 विधानसभा निवडणुकीत भाजपाने ‘सनातन’ आणि धार्मिक ओळखावर जोरदार हल्ले केले.
राजस्थानमध्येही निवडणुकीपूर्वी ‘सनातन’वर राष्ट्रीय स्तरावर चर्चा झाली. भाजपाने काँग्रेसवर “सनातन विरोध”ाचे आरोप केले आणि हे निवडणूक मुद्दा बनवले.
छत्तीसगडमध्येही ‘सनातन’ विवाद निवडणूक प्रचाराचा भाग बनला. भाजपाने या मुद्द्याला आपल्या अभियानात समाविष्ट केले आणि राज्यात विजय मिळवला.
बिहारमध्ये राजद नेता शिवानंद तिवारी यांच्या विधानांवरून वाद निर्माण झाला. भाजपाने हे मुद्दा बनवले आणि आपल्या बाजूने भुनवण्याचा प्रयत्न केला.
सारांश म्हणजे, 22 जानेवारी 2024 रोजी श्रीराम मंदिराची प्राण-प्रतिष्ठा झाली आणि त्यानंतर काँग्रेसने हे भाजपाचे प्रायोजित कार्यक्रम असल्याचे म्हटले, ज्यामुळे मोठ्या वर्गाच्या धार्मिक आस्थेला धक्का बसला. याचा परिणाम निवडणुकांमध्ये दिसून येत आहे, जिथे मतदार विकास, शिक्षण आणि धार्मिक आस्था यांचा विचार करतात.
–
डीएससी