हैदराबाद, 20 मे: देशभरात वाढत असलेल्या साइबर गुन्ह्यांविरुद्ध हैदराबाद पोलिसांनी ‘घोस्ट सिम’ नेटवर्कचा खुलासा केला आहे. ‘ऑपरेशन ऑक्टोपस 3.0’ अंतर्गत 13 राज्यांमध्ये छापे टाकून 66 जणांना अटक करण्यात आली आहे. हैदराबाद पोलिस कमिश्नर वीसी सज्जनार यांनी बुधवारी या मोठ्या ऑपरेशनची माहिती दिली.
पोलिसांच्या माहितीनुसार, हैदराबादच्या साइबर क्राइम पोलिस स्टेशनने (सीसीपीएस) 1,194 ‘घोस्ट सिम’ ओळखल्या आहेत, ज्यांचा वापर साइबर गुन्ह्यात केला जात होता. या सिम कार्ड्सचा संबंध विविध साइबर गुन्ह्यांशी आहे. या नेटवर्कला तोडण्यासाठी 18 विशेष टीम्स 13 राज्यांमध्ये सात दिवसांपासून कार्यरत आहेत.
ऑपरेशन दरम्यान हैदराबाद शहरातून 544 सिम कार्ड्स जप्त करण्यात आले. यात 432 सील बंद सिम आहेत, ज्यांचा अद्याप गुन्ह्यात वापर झाला नाही.
कमिश्नर सज्जनार यांनी सांगितले की, ‘ऑपरेशन ऑक्टोपस 1.0’ मध्ये म्यूल अकाउंट धारकांवर कारवाई करण्यात आली होती, तर ‘ऑपरेशन ऑक्टोपस 2.0’ मध्ये बँक अधिकाऱ्यांना लक्ष्य करण्यात आले. आता ‘ऑक्टोपस 3.0’ अंतर्गत ‘घोस्ट सिम’ नेटवर्कवर कारवाई करण्यात आली आहे, ज्यामुळे संगठित गुन्हेगारांना आपली ओळख लपवण्यास मदत मिळत होती.
‘घोस्ट सिम’ म्हणजे असे मोबाइल कनेक्शन, जे सामान्य लोकांच्या नावावर फसवणूक करून सक्रिय केले जातात. गुन्हेगार याच सिम कार्ड्सचा वापर करून आपली खरी ओळख लपवतात.
गिरफतार केलेल्या 66 जणांमध्ये 44 घोस्ट सिम धारक, 20 पीओएस एजंट आणि दोन सप्लायर आहेत. पीओएस एजंटांमध्ये 10 वोडाफोन आइडिया, 7 एयरटेल आणि 3 जियोशी संबंधित आहेत.
पोलिसांच्या तपासात समजले की काही पीओएस एजंट मोबाइल नंबर पोर्टेबिलिटीच्या प्रक्रियेदरम्यान ग्राहकांची माहिती न घेता त्यांच्या नावावर अतिरिक्त सिम सक्रिय करतात. या सिम्सना ई-सिममध्ये बदलून परदेशात पाठवले जाते, जिथे त्यांचा वापर फसवणुकीसाठी केला जातो.
तसेच, कमी डिजिटल माहिती असलेल्या लोकांना मोफत सिम सक्रिय करण्याच्या आमिषाने त्यांच्या नावावर सिम घेतले जातात. कमीशनच्या बदल्यात हे सिम गुन्हेगारी नेटवर्कला पुरवले जातात. अनेक प्रकरणांमध्ये ग्राहकांना पैसे देऊन त्यांच्या सिम कार्ड्स परत घेतले जातात.
तपासात असेही समजले की एजंट लोकांकडून ओटीपी घेऊन व्हाट्सअॅप, सोशल मीडिया, डेटिंग आणि मॅट्रिमोनियल प्लॅटफॉर्मवर फसवणूक करणाऱ्या प्रोफाइल तयार करतात. गावांमध्ये मोफत सिम वितरणाच्या नावावर कॅम्प लावून अशिक्षित लोकांच्या आधार कार्डांचा दुरुपयोग केला जातो.
पोलिसांच्या माहितीनुसार, अटक केलेले 66 जण देशभरात 76 साइबर गुन्ह्यांशी संबंधित आहेत, ज्यामध्ये सुमारे 101.87 कोटी रुपयांची फसवणूक झाली आहे.
सज्जनार यांनी सांगितले की, हा अभियान संपूर्ण इकोसिस्टमला नष्ट करण्याची एक मोठी रणनीती आहे. गेल्या सहा महिन्यांपासून हैदराबाद पोलिस बँकिंग आणि नियामक संस्थांसोबत बैठक घेत आहेत, ज्यामुळे साइबर फसवणूक थांबवण्यासाठी मजबूत व्यवस्था तयार केली जाऊ शकते.
आता हैदराबाद पोलिस एयरटेल, जियो आणि वोडाफोन आइडिया सारख्या टेलीकॉम कंपन्यांच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांबरोबर विशेष बैठक घेतील. याशिवाय, पोलिस दूरसंचार विभाग, ट्राय आणि इतर एजन्सींशी संपर्क साधतील, ज्यामुळे केवाईसी प्रक्रियेला अधिक मजबूत बनवता येईल आणि गुन्हेगारांना ‘घोस्ट सिम’ मिळवणे कठीण होईल.