देवघर, 30 जुलै: गुरुवारी सावन महिन्याची सुरुवात होताच झारखंडमधील प्रसिद्ध ज्योतिर्लिंग बाबा बैद्यनाथ धाममध्ये आस्थेचा सैलाब उमठला आहे. बिहारच्या सुल्तानगंज येथील उत्तरवाहिनी गंगा पासून झारखंडच्या देवघरपर्यंत 105 किलोमीटर लांबीच्या कांवर पथावर गेरुआ वस्त्रधारी कांवड़्यांची लांब रांगेत वर्दळ दिसून आली. संपूर्ण परिसर “बोल बम” च्या नाऱ्यांनी गूंजत होता.
श्रावणी मेळ्याचा औपचारिक शुभारंभ बिहार-झारखंड सीमेजवळील दुम्मा प्रवेशद्वारावर बुधवारी वैदिक मंत्रोच्चार आणि विशेष पूजेसह झाला. गुरुवारी पहाटे चार वाजता बाबा बैद्यनाथ मंदिराचे पट उघडले गेले. त्यानंतर गर्भगृहातील पुष्प हटवून पारंपरिक कांचा जलाने शुद्धिकरण करण्यात आले. एक तासभर वैदिक मंत्रोच्चाराच्या पार्श्वभूमीवर पारंपरिक सरदारी पूजा संपन्न झाली. त्यानंतर सामान्य श्रद्धालूंसाठी जलार्पणाचा मार्ग खुला करण्यात आला. पहिल्या दिवशी मंदिर परिसर, शिवगंगा, दुम्मा प्रवेशद्वार आणि कांवर पथावर श्रद्धालूंच्या लांब रांगा दिसत आहेत.
धार्मिक मान्यतेनुसार, बाबा बैद्यनाथ धाम देशातील 12 ज्योतिर्लिंगांमध्ये समाविष्ट आहे आणि हे जगातील एकमेव तीर्थस्थान आहे, जिथे ज्योतिर्लिंग आणि शक्तिपीठ एकाच परिसरात आहेत. परंपरेनुसार श्रद्धालू बिहारच्या सुल्तानगंज येथून उत्तरवाहिनी गंगाचे पवित्र जल कांवडीत भरून 105 किलोमीटरची पायी यात्रा पूर्ण करून बाबा बैद्यनाथचा जलाभिषेक करतात.
यानंतर दुमका जिल्ह्यातील बासुकीनाथ धाममध्ये पूजा-अर्चना करून त्यांची कांवर यात्रा पूर्ण मानली जाते. गर्दी व्यवस्थापन आणि सुरक्षेच्या दृष्टीने प्रशासनाने यावेळी अनेक महत्त्वाचे बदल केले आहेत. संपूर्ण श्रावण महिन्यात स्पर्श पूजा पूर्णपणे बंद राहील. श्रद्धालू गर्भगृहाबाहेर स्थापित आधुनिक अरघा प्रणालीद्वारे जल अर्पित करू शकतील. सावनमध्ये VIP, VVIP आणि आउट ऑफ टर्न दर्शनाची व्यवस्था देखील बंद करण्यात आली आहे, ज्यामुळे सर्व श्रद्धालूंना समान संधी मिळेल.
रविवार आणि सोमवारच्या दिवशी शीघ्रदर्शनम पासची सुविधा उपलब्ध राहणार नाही, तर इतर दिवसांमध्ये याची शुल्क रक्कम वाढवण्यात आली आहे. श्रद्धालूंच्या सुरक्षेसाठी यावेळी पहिल्यांदाच आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) आधारित निगराणी, फेशियल रिकग्निशन कॅमेरे आणि ड्रोनचा वापर केला जात आहे. संपूर्ण मेळा क्षेत्रात 11,500 पेक्षा अधिक पोलिस, CRPF आणि झारखंड जगुआरचे जवान तैनात केले गेले आहेत. तक्रारींच्या त्वरित निस्तारणासाठी QR कोड आधारित तक्रारींची प्रणाली देखील लागू करण्यात आली आहे.