दिल्ली, 28 मार्च: पर्यावरण संरक्षणाबाबत जागरूकता वाढवणारा जगातील सर्वात मोठा जनआंदोलन म्हणजे अर्थ आवर. मार्च महिन्यातील अंतिम शनिवारी हा दिवस साजरा केला जातो. आज संपूर्ण जगभरात रात्री 8:30 ते 9:30 या वेळेत हा कार्यक्रम आयोजित केला जाईल.
अर्थ आवर सर्वांना आवाहन करतो की त्यांनी अनावश्यक बत्त्या बंद कराव्यात. हा उपक्रम एक तास (60 मिनिटे) पृथ्वीसाठी समर्पित करण्याचे आवाहन करतो. या दरम्यान, ऊर्जा बचत, झाडे लावणे किंवा पर्यावरणाचे संरक्षण करण्यासाठी छोटे छोटे पाऊल उचलण्याची शिफारस केली जाते.
अर्थ आवरची सुरुवात 2007 मध्ये ऑस्ट्रेलियाच्या सिडनी शहरातून झाली. जागतिक वन्यजीव कोषाने सुरू केलेला हा उपक्रम लोकांना रात्री एक तासासाठी लाइट बंद ठेवण्यास प्रोत्साहित करतो. सुरुवातीला हा उपक्रम एकाच शहरात मर्यादित होता आणि काही हजार लोकांनी यात भाग घेतला, परंतु गेल्या 19 वर्षांत हा आंदोलन संपूर्ण जगभरात पसरला आहे. आज 190 हून अधिक देशांमध्ये लाखो लोक या उपक्रमात सहभागी होतात.
या उपक्रमासाठी, संघटना रात्री 8:30 ते 9:30 या वेळेत घरांमध्ये, कार्यालयांमध्ये आणि सार्वजनिक ठिकाणी अनावश्यक बत्त्या बंद ठेवण्याची शिफारस करतात. 2026 मध्ये अर्थ आवर 20व्या वर्धापन दिनाचे आयोजन करत आहे. दोन दशकांपासून हा उपक्रम पृथ्वीच्या संरक्षणासाठी सामूहिक क्रिया आणि जागरूकतेचे प्रतीक बनला आहे.
या उपक्रमाचा मुख्य उद्देश फक्त एक तासाची ऊर्जा बचत करणे नाही, तर लोकांना त्यांच्या दैनंदिन जीवनात ऊर्जा वापरण्याची योग्य व जबाबदार पद्धत शिकवणे आहे. ऊर्जा बचतीमुळे कार्बन उत्सर्जन कमी होते, जे जलवायु परिवर्तन नियंत्रित करण्यात मदत करते. एक तासाची ही लहानशी कृती मोठ्या प्रमाणात पर्यावरण संरक्षणाचा संदेश देते.
भारतामध्ये अर्थ आवरचा प्रभाव दरवर्षी वाढत आहे. देशातील प्रमुख शहरांमध्ये प्रसिद्ध स्मारक, सरकारी इमारती, हॉटेल, मॉल आणि खासगी संस्थांनी या उपक्रमात सक्रियपणे भाग घेतला आहे. फक्त लाइट बंद करण्याबरोबरच पर्यावरण अनुकूल क्रियाकलाप, झाडे लावणे, प्लास्टिक कमी करणे आणि टिकाऊ जीवनशैली स्वीकारण्याच्या संदेशांवर जोर दिला जात आहे. समुदाय स्तरावर कथा सांगणे आणि सामूहिक क्रियाकलापांना प्रोत्साहन दिले जात आहे.