दिल्ली, 3 एप्रिल: भारताचे एक शक्तिशाली आणि प्रभावशाली सैन्य प्रमुख, सैम मानेकशॉ यांनी पाकिस्तानला दिलेल्या धडकी भरवणाऱ्या पराभवामुळे ते इतिहासात अमर झाले. 1971 च्या युद्धात त्यांनी पाकिस्तानच्या 90,000 सैनिकांना बंदी बनवले आणि बांग्लादेशाची निर्मिती केली.
सैम मानेकशॉ यांचा जन्म 3 एप्रिल 1914 रोजी पंजाबच्या अमृतसरमध्ये झाला. त्यांचे पूर्ण नाव ‘सैम होरमूजजी फ्रामजी जमशेदजी मानेकशॉ’ होते. त्यांना त्यांच्या मित्र आणि कुटुंबीयांनी ‘सैम’ किंवा ‘सैम बहादुर’ म्हणून ओळखले.
“या देशाची सुरक्षा तुमच्या हातात आहे. तुम्हाला लढावे लागेल, जिंकण्यासाठी लढावे लागेल. हार मानण्याची येथे जागा नाही,” हे त्यांचे शब्द त्यांच्या नेतृत्व क्षमतेचे आणि दृढ संकल्पाचे प्रतीक आहेत.
सैम मानेकशॉ यांना लहानपणापासून डॉक्टर बनायचे होते, पण वडिलांनी त्यांना लंडनमध्ये मेडिकल शिक्षण घेण्यास मनाई केली. त्यामुळे त्यांनी भारतीय मिलिटरी अकादमीमध्ये प्रवेश घेतला आणि कडवी प्रशिक्षण घेतले.
दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान त्यांनी अनेक शौर्याचे उदाहरणे दिली. 1942 मध्ये वर्मा येथे झालेल्या लढाईत त्यांनी 9 जपानी गोळ्या झेलल्या. त्यानंतर, एक डॉक्टर त्यांच्या जीवाला धोका असल्याचे सांगत होता, पण सैमने हसत उत्तर दिले, “काही नाही, बस एका गाढवाने मला लात मारली.”
सैम मानेकशॉ यांची एक मजेदार गोष्ट म्हणजे त्यांनी 1947 मध्ये पाकिस्तानच्या तत्कालीन अध्यक्ष याह्या खानला एक मोटरसायकल एक हजार रुपयांना विकली, पण पैसे कधीच आले नाहीत. 1971 च्या युद्धात, सैम आणि याह्या दोघेही त्यांच्या-त्यांच्या देशांच्या सेनेचे प्रमुख होते.
इंदिरा गांधींच्या काळात, सैम मानेकशॉ यांनी त्यांच्या आदेशांना विरोध केला. 1971 मध्ये इंदिरा गांधींनी पाकिस्तानवर हल्ला करण्यास सांगितले, पण सैमने भारतीय सेनेच्या तयारीचा विचार करून नकार दिला.
त्यांच्या या निर्णयामुळे भारतीय सैन्याने 1971 च्या युद्धात विजय मिळवला. सैम मानेकशॉ यांचे नेतृत्व आणि धैर्य हेच त्यांच्या यशाचे कारण होते.