पेरिस, 7 एप्रिल: इंटरनेशनल एनर्जी एजेंसी (आईईए) चे प्रमुख, फातिह बिरोल यांनी सध्याच्या तेल संकटाबद्दल चिंता व्यक्त केली आहे. त्यांच्या मते, परिस्थिती पूर्वीच्या तेल संकटांपेक्षा खूपच गंभीर आहे.
फ्रांसीसी वृत्तपत्र ले फिगारोला दिलेल्या मुलाखतीत त्यांनी सांगितले की, होर्मुज स्ट्रेटमध्ये झालेल्या नाकाबंदीमुळे सध्याचा तेल आणि गॅस संकट “1973, 1979 आणि 2002 च्या एकूण संकटांपेक्षा अधिक गंभीर आहे.”
या मुलाखतीत त्यांनी पुढे सांगितले, “दुनियाने कधीही ऊर्जा पुरवठ्यात अशी मोठी अडथळा पाहिली नाही.”
त्यांनी स्पष्ट केले की, युरोपियन देशांसोबतच जपान, ऑस्ट्रेलिया आणि इतर देशांना देखील याचा फटका बसेल, परंतु सर्वात मोठा धोका विकासशील देशांना आहे. या देशांना तेल आणि गॅसच्या वाढत्या किमती, खाद्यपदार्थांच्या किमतीत वाढ आणि महागाईचा सामना करावा लागू शकतो.
आईईए च्या सदस्य देशांनी मागील महिन्यात त्यांच्या सामरिक भांडाराचा काही भाग रिलीज करण्यावर सहमती दर्शवली होती. बिरोल यांनी सांगितले की, यामधून काही भाग आधीच रिलीज करण्यात आला आहे आणि ही प्रक्रिया सुरू आहे. इजरायल आणि अमेरिका यांच्या हल्ल्यांच्या प्रत्युत्तरात, ईरानने होर्मुज स्ट्रेटमधील वाहतूक जवळजवळ पूर्णपणे थांबवली आहे. या मार्गावरून जगाच्या सुमारे 20 टक्के तेल आणि गॅस नियमितपणे वाहतूक होते. सध्या पश्चिम आशियामध्ये संकटामुळे ऊर्जा किमतीत वाढ झाली आहे.
1973 चा तेल संकट जगासाठी सर्वात वेदनादायक आणि त्रासदायक काळ होता. त्या वेळी संकटाचा सर्वात मोठा परिणाम विकसित देशांवर झाला होता. योम किप्पुर युद्धादरम्यान अरब देशांनी तेलाला एक रणनीतिक शस्त्र म्हणून वापरले, ज्यामुळे अमेरिका आणि युरोपच्या अर्थव्यवस्थांवर मोठा परिणाम झाला. तेलाच्या किमती अनेक पटींनी वाढल्या आणि महागाई व बेरोजगारीने गंभीर संकट निर्माण केले.
2026 चा संकट मात्र वेगळा आहे. हा कोणत्याही नीतिगत निर्णयाचा परिणाम नाही, तर थेट लष्करी संघर्षाचा प्रभाव आहे. फारसच्या उपसागरातून ऊर्जा पुरवठा अडथळित झाल्यामुळे जागतिक बाजारात अस्थिरता वाढत आहे. यावेळी सर्वात मोठा फरक म्हणजे संकटाचा भार विकसित देशांपेक्षा विकासशील देशांवर अधिक आहे. विकसित देशांकडे पुरेसे सामरिक भांडार, मजबूत अर्थव्यवस्था आणि पर्यायी ऊर्जा पर्याय आहेत, तर अनेक आशियाई आणि आफ्रिकन देश तेल आयातावर अवलंबून आहेत. यामुळे वाढत्या ऊर्जा किमतींमुळे महागाई, खाद्य संकट आणि सामाजिक अस्थिरता निर्माण होऊ शकते.