दिल्ली, 24 एप्रिल: भारतीय फुटबॉलच्या इतिहासात आय. एम. विजयन यांचे नाव अत्यंत आदराने घेतले जाते. ते भारतीय फुटबॉल संघाचे कर्णधार देखील राहिले आहेत.
आय. एम. विजयन यांचा जन्म २५ एप्रिल १९६९ रोजी त्रिशूर, केरळमध्ये झाला. त्यांचे पूर्ण नाव इनिवलाप्पिल मणि विजयन आहे. विजयन यांचे बालपण अत्यंत गरीबीत गेले. कुटुंबाची आर्थिक मदत करण्यासाठी त्यांना स्टेडियममध्ये सोडा विकण्याचे काम करावे लागले. पण फुटबॉलप्रतीचा त्यांचा उत्साह त्यांना नेहमी पुढे नेत होता. त्यांच्या प्रतिभेवर तत्कालीन डीजीपी एम. के. जोसेफ यांची नजर पडली आणि त्यांनी १७ वर्षांच्या वयात विजयन यांना केरळ पोलिस फुटबॉल संघात सामील केले. याच ठिकाणाहून त्यांच्या व्यावसायिक करिअरची सुरुवात झाली.
क्लब फुटबॉलमध्ये विजयन यांनी केरळ पोलिस फुटबॉल क्लब, मोहन बागान, जेसीटी मिल्स फगवाड़ा, एफसी कोचीन आणि ईस्ट बंगालसारख्या प्रमुख क्लबांसाठी खेळले. आंतरराष्ट्रीय स्तरावर विजयन यांनी १९९२ मध्ये भारतीय संघासाठी पदार्पण केले आणि ७२ सामन्यात २९ गोल केले. त्यांनी २००० ते २००४ दरम्यान भारतीय संघाची कर्णधारपदाची भूमिका निभावली. बाइचुंग भूटिया यांच्यासोबतची त्यांची जोडी भारतीय फुटबॉलमधील सर्वात उत्कृष्ट आणि आक्रमक जोड्यांमध्ये गणली जाते.
विजयन यांनी भारतीय फुटबॉलच्या स्थितीला सुधारण्यासाठी आणि संघाला उंचीवर नेण्यासाठी कठोर परिश्रम केले आणि त्याचे परिणामही दिसून आले. १९९९ च्या सैफ कपमध्ये त्यांनी भूतानविरुद्ध केवळ १२ सेकंदात गोल करून इतिहास रचला, जो जगातील सर्वात जलद आंतरराष्ट्रीय गोलांमध्ये समाविष्ट आहे. २००३ च्या एफ्रो-एशियन गेम्समध्ये विजयन यांनी चार गोल करून सर्वोच्च गोलंदाजाचा किताब मिळवला. त्यानंतर त्यांनी आंतरराष्ट्रीय फुटबॉलला अलविदा केले.
त्यांच्या करिअरमध्ये भारतीय क्लब फुटबॉलमध्ये सर्वाधिक कमाई करणाऱ्या खेळाडूंमध्ये विजयन यांचा समावेश होता, त्यांना ‘ब्लॅकबक’ या नावानेही ओळखले जाते.
फुटबॉल क्षेत्रातील त्यांच्या योगदानाबद्दल भारत सरकारने २००३ मध्ये अर्जुन पुरस्कार आणि २०२५ मध्ये पद्मश्री पुरस्काराने त्यांना सन्मानित केले.