लखनऊ, 30 एप्रिल: उत्तर प्रदेशातील आयुष कॉलेजांमध्ये 2500 वर्षे जुनी पारंपरिक चिकित्सा प्रणाली ‘सोवा रिग्पा’ (अमची चिकित्सा) आणि सिद्ध पद्धतीच्या शिक्षणाची तयारी सुरू आहे. यामुळे पारंपरिक चिकित्सा नवीन ओळख मिळवेल आणि राज्यातील आरोग्य सेवांचा विस्तार होईल.
योगी सरकारचा उद्देश आहे की आयुर्वेद, योग, यूनानी, सिद्ध आणि होम्योपॅथीच्या बरोबर सोवा रिग्पा पद्धतीला मुख्यधारेत आणले जावे. ही पद्धत विशेषतः त्या आजारांवर प्रभावी ठरेल, ज्यात आधुनिक चिकित्सा पद्धतींसोबत पूरक उपचाराची आवश्यकता असते, जसे की कर्करोग, सांधेदुखी, मानसिक रोग आणि दीर्घकालीन आजार.
प्रमुख सचिव आयुष रंजन कुमार यांनी सांगितले की सोवा रिग्पा आणि सिद्ध पद्धतीच्या डिग्री कोर्स सुरू करण्याची प्रक्रिया जलद गतीने सुरू आहे. या कोर्सांसाठी आवश्यक मानके, अभ्यासक्रम आणि इन्फ्रास्ट्रक्चर विकसित केले जात आहे. योगी सरकारने याला हिरवा झेंडा दिला आहे आणि लवकरच राज्यातील निवडक आयुष कॉलेजांमध्ये यांचे शिक्षण सुरू होईल. या कोर्सांच्या सुरुवातीस, डिग्री घेणाऱ्या चिकित्सकांचे पंजीकरण केले जाईल, ज्यामुळे ते अधिकृतपणे उपचार केंद्र उघडू शकतील. यामुळे पारंपरिक चिकित्सा सेवांचा विस्तार होईल आणि रुग्णांना वैकल्पिक उपचाराचे अधिक पर्याय मिळतील.
प्रमुख सचिवांनी सांगितले की वाराणसीमध्ये सोवा रिग्पा साठी एक प्रमुख केंद्र विकसित केले जाईल. हे केंद्र संशोधन, प्रशिक्षण आणि उपचाराचे केंद्र बनेल, जिथे जटिल आजारांच्या उपचारावर विशेष लक्ष केंद्रित केले जाईल. वाराणसीला या प्रकल्पासाठी निवडले गेले आहे कारण ते आधीच आयुर्वेद आणि आध्यात्मिक चिकित्सा केंद्र आहे. सोवा रिग्पा आणि सिद्ध पद्धतीच्या कोर्सांच्या सुरुवातीमुळे तरुणांसाठी रोजगाराच्या नवीन संधी निर्माण होतील. प्रशिक्षित चिकित्सक आपल्या क्लिनिक उघडू शकतील आणि ग्रामीण भागात आरोग्य सेवा पोहोचवू शकतील. याशिवाय, या पद्धतींवर संशोधनाला प्रोत्साहन मिळेल, ज्यामुळे त्यांचा वैज्ञानिक आधार अधिक मजबूत होईल.
सोवा रिग्पा ही हिमालयीन क्षेत्रांमध्ये प्रचलित एक प्राचीन चिकित्सा पद्धती आहे, ज्याची उत्पत्ती तिब्बतीत झाली आहे. ही पद्धत शरीर, मन आणि पर्यावरणाच्या संतुलनावर आधारित आहे. यामध्ये जडी-बुटी, खनिजे आणि नैसर्गिक घटकांचा वापर करून रोगांचे उपचार केले जातात. ही प्रणाली विशेषतः गठिया, पचन विकार, मानसिक ताण, त्वचा रोग आणि कर्करोग यांसारख्या आजारांच्या उपचारात उपयुक्त मानली जाते.
सिद्ध चिकित्सा प्रणाली मुख्यतः दक्षिण भारतात प्रचलित आहे आणि यालाही आयुष ढाच्यात मजबूत करण्याच्या दिशेने पाऊले उचलली जात आहेत. सिद्ध पद्धत शरीराच्या तीन दोषांवर आधारित आहे: वात, पित्त आणि कफ. यामध्ये औषधांसोबतच जीवनशैली आणि आहारावर विशेष जोर दिला जातो.