दिल्ली, 25 मार्च: ५ जानेवारी २०२५ रोजी पोरबंदरमध्ये कोस्ट गार्डचा एएलएच (एडवांस लाइट हेलिकॉप्टर) क्रॅश झाला होता. या अपघातानंतर भारतीय सेनेच्या तीनही अंगांमध्ये आणि कोस्ट गार्डमध्ये ३०० हून अधिक एएलएच ध्रुव हेलिकॉप्टरांना ग्राउंड केले गेले होते. सुमारे १५ महिन्यांनंतर, आता कोस्ट गार्डचे ध्रुव हेलिकॉप्टर पुन्हा उड्डाण करण्यास सज्ज झाले आहेत.
रक्षा अधिकाऱ्यांच्या माहितीनुसार, गेल्या दोन आठवड्यांपासून हे हेलिकॉप्टर चरणबद्ध पद्धतीने उडवले जात आहेत. याची सुरुवात कोच्ची येथून झाली, त्यानंतर भुवनेश्वर आणि नंतर चेन्नईतील कोस्ट गार्ड बेसवर उड्डाण सुरू झाले. पुढील टप्प्यात पोरबंदरमध्येही यांची उड्डाणे सुरू होणार आहेत.
हे हेलिकॉप्टर एक निश्चित वेळेत उडवले जात आहेत. सुमारे १०० तासांच्या उड्डाणानंतर त्यांची पुन्हा तपासणी केली जाईल. सामान्यतः प्रत्येक हेलिकॉप्टर, लढाऊ किंवा ट्रान्सपोर्ट विमानाचे ठराविक उड्डाण तासांनंतर निरीक्षण केले जाते, परंतु या प्रकरणात हे निरीक्षण सामान्यपेक्षा आधीच केले जाईल. नौसेनेच्या ध्रुव हेलिकॉप्टरांना देखील उड्डाणाची मंजुरी मिळाली आहे. फेब्रुवारीमध्ये विशाखापट्टणममध्ये आयोजित आंतरराष्ट्रीय फ्लीट रिव्ह्यू दरम्यान नौसेनेचे ध्रुव हेलिकॉप्टर उडताना दिसले, परंतु हे देखील चरणबद्ध पद्धतीनेच उडत आहेत.
पोरबंदरमध्ये कोस्ट गार्डचा एएलएच क्रॅश झाल्यानंतर तीनही सेनांच्या आणि कोस्ट गार्डच्या संपूर्ण एएलएच फ्लीटला ग्राउंड केले गेले होते. एचएएलच्या दोष तपासणी संघाने केलेल्या सखोल तपासणीनंतर १ मे रोजी थलसेना आणि वायुसेनेच्या सर्व ध्रुव हेलिकॉप्टरांना उड्डाणाची परवानगी देण्यात आली. तथापि, कोस्ट गार्ड आणि नौसेनेच्या एएलएचला तात्काळ मंजुरी मिळाली नव्हती.
याचे कारण म्हणजे कोस्ट गार्ड आणि नौसेनेचे हेलिकॉप्टर समुद्राच्या वर ऑपरेशनसाठी विशेषतः डिझाइन केलेले असतात. समुद्री उड्डाणासाठी या हेलिकॉप्टरांमध्ये वेगवेगळ्या प्रकारचे सेंसर्स असतात. याशिवाय, यांना युद्धपोतांच्या डेकवर लँड करणे आवश्यक असते, त्यामुळे त्यांचा अंडरकॅरेज आणि ‘ओव्हर-द-नोज’ व्हिजन सुधारित केला जातो.
समुद्रात आपत्कालीन लँडिंगच्या परिस्थितीत या हेलिकॉप्टरांमध्ये फ्लोटेशन डिव्हाइस असतात, ज्यामुळे ते तात्काळ बुडत नाहीत. सध्या कोस्ट गार्डकडे १८ एएलएच ध्रुव हेलिकॉप्टर आहेत, आणि ६ अतिरिक्त एएलएच खरेदीचा करारही झाला आहे. नौसेनेकडे देखील १८ एएलएच आहेत. भारतीय सेनेमध्ये एएलएचचे विविध आवृत्त्या समाविष्ट आहेत – मार्क १, मार्क २, मार्क ३ आणि मार्क ४ (शस्त्रसज्ज आवृत्ती ‘रुद्र’).
एएलएच भारतीय सेनेची लाइफलाइन मानली जाते. भारतीय थलसेना सर्वाधिक, सुमारे १४५ एएलएच हेलिकॉप्टर चालवते, ज्यामध्ये ७५ शस्त्रसज्ज आवृत्त्या (एएलएच मार्क ४ ‘रुद्र’) आहेत. थलसेनेने २५ अतिरिक्त एएलएच मार्क ३ चा ऑर्डर एचएएलला दिला आहे. भारतीय वायुसेनेकडे सुमारे ७० ध्रुव हेलिकॉप्टर आहेत.
–
डीएससी