बीजिंग, 3 मे: जागतिक स्तरावर पत्रकारिता आणि माहितीच्या अधिकारांविरुद्ध सरकारच्या दमनकारी मोहिमेमुळे चीन पत्रकारांसाठी जगातील सर्वात मोठा तुरुंग बनला आहे. पेरिसस्थित रिपोर्टर्स विथाउट बॉर्डर्स (आरएसएफ) च्या ताज्या वार्षिक रिपोर्टनुसार, चीनमध्ये सध्या 110 पत्रकार आणि तीन मीडिया कर्मी हिरासत मध्ये आहेत.
रिपोर्टमध्ये सांगितले आहे की, चीनी सरकार स्वतंत्र पत्रकारांना संवेदनशील मुद्द्यांवर रिपोर्टिंग करण्यापासून रोखण्यासाठी निगरानी, दबाव, धमकी आणि डरावणीच्या पद्धतींचा वापर करते.
वर्ल्ड प्रेस फ्रीडम इंडेक्समध्ये चीन 180 देशांमध्ये 178 व्या स्थानावर आहे, म्हणजेच तो खालील तिसऱ्या क्रमांकावर आहे. त्याच्या खाली फक्त उत्तर कोरिया (179) आणि इरिट्रिया (180) आहेत. गेल्या वर्षी चीनची रँकिंग 176 होती.
अनेक पैमान्यांवर चीनची स्थिती अत्यंत वाईट आहे. राजकीय आणि कायदेशीर बाबींमध्ये त्याला 179 वां स्थान मिळाले आहे. सामाजिक बाबींमध्ये 177 वं आणि आर्थिक बाबींमध्ये 173 वं स्थान आहे. यामुळे स्पष्ट होते की, प्रत्येक स्तरावर पत्रकारितेवर दबाव आहे.
मार्चमध्ये आरएसएफ ने चीनी अधिकाऱ्यांची तीव्र टीका केली, कारण त्यांनी पत्रकार झांग झानला वकीलाशी भेटू दिले नाही आणि त्यांना बाहेरील जगापासून पूर्णपणे वेगळे केले. आरएसएफ ने जागतिक स्तरावर चीनवर दबाव वाढवण्याची मागणी केली.
रिपोर्टनुसार, सप्टेंबर 2025 मध्ये झांग झानला दुसऱ्यांदा ‘खोट्या आरोपां’ मध्ये शिक्षा देण्यात आली. त्यांना वकीलांपर्यंत पोहोचण्याची परवानगी नाही, ज्यामुळे ते त्यांच्या केसविरुद्ध योग्यपणे अपील करू शकत नाहीत.
आरएसएफ च्या एशिया-पॅसिफिक अॅडव्होकेसी मॅनेजर एलेक्जेंड्रा बिएलाकोव्स्का म्हणाल्या की, चीनी सरकार झांग झानला डरवून आणि चुप करून ठेवण्याचा प्रयत्न करीत आहे. त्यांनी सांगितले की, झांगने जगाला मोठ्या आरोग्य संकटाबद्दल माहिती दिली होती, त्यामुळे त्यांना तुरुंगात टाकण्यापेक्षा एक धाडसी पत्रकार म्हणून पाहिले पाहिजे.
आंतरराष्ट्रीय समुदायाने चीनवर दबाव वाढवावा, जेणेकरून झांग झानला मुक्त केले जावे, त्यांची सुरक्षा सुनिश्चित केली जावी आणि योग्य वैद्यकीय सुविधा मिळावी, असे त्यांनीही सांगितले.
19 सप्टेंबर 2025 रोजी एक बंद खोलीत झालेल्या सुनावणीमध्ये झांग झानला ‘झगडा करण्याची आणि अडचण निर्माण करण्याची’ कारणे देऊन चार वर्षांची शिक्षा सुनावण्यात आली.
संगठनाने सांगितले की, सुनावणीच्या वेळी किमान सात देशांचे राजनयिक आणि पाच कार्यकर्ते आत जाण्याचा प्रयत्न करत होते, पण त्यांना रोखण्यात आले. काही लोकांना थोड्या वेळासाठी हिरासत मध्ये ठेवण्यात आले. झांगच्या वकीलांना त्यांच्याशी भेटण्याची परवानगी नाही आणि त्यांच्या कायदेशीर प्रतिनिधींना देखील त्रास दिला जात आहे.
आरएसएफ ने हेही सांगितले की, झांग झानला 28 ऑगस्ट 2024 रोजी अटक करण्यात आली होती आणि सध्या त्यांना शांघायच्या पुडोंग डिटेंशन सेंटरमध्ये ठेवले आहे. हा त्यांचा दुसरा तुरुंग कार्यकाळ आहे.
पहिल्यांदा त्यांना मे 2020 मध्ये अटक करण्यात आली होती, जेव्हा त्यांनी वुहानमध्ये कोविड-19 महामारीच्या काळात रिपोर्टिंग केली होती. त्यांनी त्या वेळी 100 पेक्षा जास्त व्हिडिओ ऑनलाइन पोस्ट केले होते.
–
एवाई/वीसी