बिलासपूर, 26 एप्रिल: ज्ञान भारतम अभियानांतर्गत छत्तीसगढ़च्या बिलासपूरमध्ये संजीव पाण्डेय यांच्या निवासस्थानावर 3 किलो वजनाचा एक दुर्लभ ताम्रपत्र सापडला आहे. या ताम्रपत्रावर 2000 वर्ष जुनी ब्राह्मी लिपी आणि पाली भाषेत लेख आहेत, ज्यामुळे याचे ऐतिहासिक महत्त्व वाढले आहे.
विशेषज्ञांच्या मते, ब्राह्मी लिपी भारतातील सर्वात प्राचीन लिप्यांपैकी एक आहे, जी मौर्य कालापासून अनेक शतके वापरली जात होती. पाली भाषेचा संबंध मुख्यतः बौद्ध धर्माच्या ग्रंथांशी आहे. त्यामुळे या ताम्रपत्राचे धार्मिक आणि सांस्कृतिक महत्त्वही मोठे आहे. प्रारंभिक अध्ययनातून असे दिसून आले आहे की, प्राचीन काळात या प्रकारच्या ताम्रपत्रांचा वापर भूमि दान, राजकीय आदेश किंवा धार्मिक घोषणांसाठी केला जात होता.
या शोधामुळे पुरातत्वज्ञ आणि इतिहासकारांमध्ये उत्साह आहे. त्यांना विश्वास आहे की, या ताम्रपत्राचे वैज्ञानिक परीक्षण आणि गहन अध्ययन केल्यास त्या काळातील सामाजिक व्यवस्था, प्रशासनिक संरचना आणि धार्मिक परंपरांबद्दल महत्त्वाची माहिती मिळू शकते. हा शोध मल्हार क्षेत्राच्या ऐतिहासिक समृद्धीला उजागर करतो आणि संपूर्ण देशासाठी एक महत्त्वाची धरोहर ठरू शकतो.
संस्कृती मंत्रालयाच्या ज्ञान भारतम अभियानांतर्गत देशभरात प्राचीन पांडुलिपी आणि धरोहरांचे शोध आणि संरक्षण जलद गतीने केले जात आहे. या अभियानाद्वारे लोकांना त्यांच्या जुन्या पांडुलिपी आणि ऐतिहासिक वस्तू सुरक्षित ठेवण्यास आणि पुढे आणण्यास प्रेरित केले जात आहे.
या उपक्रमांतर्गत तज्ञांनी या धरोहरांची ओळख करून त्यांचे डिजिटलीकरण सुरू केले आहे, ज्यामुळे येणाऱ्या पिढ्या भारताच्या समृद्ध ज्ञान परंपरेशी जोडल्या जाऊ शकतील.
मल्हारमध्ये सापडलेले हे ताम्रपत्र या दिशेने एक महत्त्वाची उपलब्धी मानली जात आहे, जी देशाच्या ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक वारशाच्या संरक्षणासाठी महत्त्वाची आहे.
तज्ञांनी पांडुलिपींची ओळख करून त्यांचे डिजिटलीकरण सुरू केले आहे, ज्यामुळे या वारशाचे संरक्षण होईल. हे अभियान सांस्कृतिक धरोहराच्या संरक्षणासाठी महत्त्वाचे पाऊल आहे आणि देशाच्या ऐतिहासिक व बौद्धिक संपत्तीला पुनर्जीवित करण्याचा एक प्रभावी प्रयत्न आहे.
—
एसएके/वीसी