पॅरिस, 12 मे: अमेरिकाचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप तीन दिवसीय दौऱ्यासाठी चीनात पोहोचणार आहेत. त्यांच्या या दौऱ्याच्या आधी, लोकशाही समर्थक कार्यकर्ता जिमी लाई पुन्हा चर्चेत आले आहेत. एक प्रमुख आंतरराष्ट्रीय मीडिया स्वातंत्र्य संघटनेने ट्रंप यांना आग्रह केला आहे की, ते अध्यक्ष शी जिनपिंग यांच्यासोबतच्या बैठकीत हाँगकाँगच्या ‘एप्पल डेली’ च्या संस्थापक आणि सामाजिक कार्यकर्ता जिमी लाईच्या रिहायीसाठी मुद्दा उपस्थित करावा.
जिमी लाई अनेक काळापासून कैदेत आहेत. याबाबत चिंता व्यक्त करताना रिपोर्टर्स विदाउट बॉर्डर्स (आरएसएफ) ने म्हटले आहे की, १,९५० दिवसांपेक्षा अधिक काळ कैदेत राहिल्यामुळे त्यांची तब्येत खूपच खराब झाली आहे. बीजिंगच्या हाँगकाँग राष्ट्रीय सुरक्षा कायद्यानुसार त्यांना आतापर्यंतची सर्वात लांब शिक्षा सुनावण्यात आली आहे.
राष्ट्राध्यक्ष ट्रंप १३ मे ते १५ मे या कालावधीत चीनच्या राजकीय दौऱ्यावर जाणार आहेत. हे सुमारे एक दशकात कोणत्याही विद्यमान अमेरिकी अध्यक्षाचे पहिले चीन दौरे असेल.
आरएसएफ एशिया-प्रशांतच्या एडवोकेसी मॅनेजर अलेक्झांड्रा बिएलाकोव्स्का यांनी म्हटले, “लोकशाही आणि पत्रकारिता स्वातंत्र्याच्या संरक्षणासाठी आपले जीवन समर्पित केलेल्या व्यक्तीची तात्काळ रिहाई सुनिश्चित करण्यासाठी अमेरिकेला त्वरित आणि ठोस पाऊले उचलावी लागतील. अध्यक्ष ट्रंप अनेक वेळा जिमी लाईच्या स्वातंत्र्याबद्दल बोलले आहेत — आता त्या शब्दांना कृतीत बदलण्याची आवश्यकता आहे.”
त्यांनी पुढे सांगितले, “जगाने आधीच पत्रकारिता स्वातंत्र्याचे समर्थक आणि नोबेल शांतता पुरस्कार विजेता लियू शियाओबो यांची चीनी जेलमध्ये दुर्दैवी मृत्यू पाहिला आहे, जो अपुर्या आंतरराष्ट्रीय दबावामुळे झाला. ती चूक पुन्हा होऊ नये. जिमी लाईसुद्धा अशा स्थितीत जाऊ नये. आम्ही अध्यक्ष ट्रंप यांना विनंती करतो की, ते त्यांच्या चीन दौऱ्यात जिमी लाईच्या रिहायीसाठी दबाव आणावे आणि त्यांना तात्काळ घरी आणावे.”
आरएसएफ च्या माहितीनुसार, फेब्रुवारी २०२६ मध्ये जिमी लाईला २० वर्षांची कारावासाची शिक्षा सुनावण्यात आली होती. ‘एप्पल डेली’ च्या सहा इतर कर्मचाऱ्यांना ६ ते १० वर्षांची शिक्षा देण्यात आली. ही कारवाई हाँगकाँगमध्ये स्वतंत्र पत्रकारितेवर बीजिंगच्या वाढत्या दडपणाच्या पार्श्वभूमीवर झाली.
संस्थेने सांगितले की, डिसेंबर २०२० मध्ये अटक झाल्यानंतर जिमी लाईने कठोर परिस्थिती, विशेषतः एकांत कारावासाचा सामना केला आहे, ज्यामुळे त्यांची तब्येत खराब झाली आहे आणि वजन कमी झाले आहे.
आरएसएफ च्या माहितीनुसार, २०२० पासून हाँगकाँग सरकारने सुमारे २८ पत्रकारांवर खटले दाखल केले आहेत, ज्यामध्ये आठ सध्या कैदेत आहेत.
संस्थेने म्हटले, “हाँगकाँगमध्ये पत्रकारांना संघटितपणे छळ, ऑनलाइन आणि ऑफलाइन देखरेख, डॉक्सिंग (अनुमतीशिवाय वैयक्तिक माहिती सार्वजनिक करणे) आणि धमक्यांचा सामना करावा लागत आहे.”
गेल्या आठवड्यात, अमेरिकी काँग्रेसच्या १०० हून अधिक द्विदलीय सदस्यांनीही अध्यक्ष ट्रंप यांना विनंती केली होती की, ते शी जिनपिंग यांच्यासोबतच्या आगामी बैठकीत जिमी लाईच्या रिहायीसाठी मुद्दा उपस्थित करावा. त्यांनी इशारा दिला की ७८ वर्षीय लाईची तब्येत जलद गतीने खराब होत आहे.
–