वॉशिंग्टन, ६ एप्रिल: ईरान आणि होर्मुज जलमार्गावर वाढत असलेल्या तणावामुळे जागतिक ऊर्जा बाजार आणि पुरवठा साखळ्या दबावात आल्या आहेत. तेलाच्या किमतीत लक्षणीय वाढ झाली आहे आणि जगातील सर्वात महत्त्वाच्या जहाजरानी मार्गांपैकी एकावर अडथळ्यांची भीती वाढली आहे.
सीएनएनच्या माहितीनुसार, “राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी होर्मुज जलमार्ग पुन्हा न उघडण्याच्या धमकीनंतर ईरानी ऊर्जा केंद्रांवर हल्ला करण्याची धमकी दिली, ज्यामुळे रविवारी तेलाच्या किमतीत वाढ झाली.”
रिपोर्टनुसार, ब्रेंट क्रूड १.४ टक्के वाढून ११०.६० डॉलरवर पोहोचला, तर अमेरिकन क्रूड १.८ टक्के वाढून ११३.६० डॉलर झाला आहे.
ईरान आणि ओमानच्या दरम्यान असलेला होर्मुज जलमार्ग जागतिक तेल व्यापारासाठी एक महत्त्वाचा मार्ग आहे. येथे कोणत्याही प्रकारचा अडथळा बाजारावर तात्काळ परिणाम करतो.
वॉशिंग्टन पोस्टच्या माहितीनुसार, जागतिक तेल पुरवठ्याचा सुमारे २० टक्के भाग दरवर्षी या जलमार्गावरून जातो, ज्यामुळे हा जगातील सर्वात रणनीतिक संवेदनशील चोकपॉइंट्सपैकी एक बनला आहे.
सध्याचा गतिरोध आधीच जहाजरानी प्रवाहात अडथळा निर्माण करू लागला आहे. फॉक्स न्यूजच्या रिपोर्टनुसार, बहरीनचे परराष्ट्र मंत्री म्हणाले, “ईरानने होर्मुज जलमार्गावर जहाजांच्या प्रवासात अडथळा आणल्याने टँकरच्या प्रवासात ९० टक्क्यांहून अधिक घट झाली आहे, ज्यामुळे जागतिक खाद्य सुरक्षा आणि आर्थिक स्थिरतेस धोका निर्माण झाला आहे.”
बहरीनच्या मंत्र्यांनी सांगितले की, संकट जहाजांना होणाऱ्या प्रारंभिक धोक्यांपेक्षा खूप पुढे गेले आहे आणि आता जागतिक स्थिरतेस व्यापक धोका निर्माण करत आहे. याचे परिणाम आता फक्त ऊर्जा बाजारांपर्यंतच मर्यादित नाहीत.
बाजारातील अस्थिरता इंधनाच्या किमतीत आधीच दिसून येत आहे. अमेरिकेत संघर्षाशी संबंधित कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमतीमुळे गॅसोलीनच्या किमतीत वाढ झाली आहे.
फॉक्स न्यूजच्या माहितीनुसार, राष्ट्रीय सरासरी गॅसोलीनची किंमत सुमारे ४.११ डॉलर प्रति गॅलनवर पोहोचली आहे, जी अलीकडील आठवड्यात लक्षणीय वाढली आहे. जवळजवळ प्रत्येक क्षेत्रात किमती वाढल्या आहेत आणि काही क्षेत्रांमध्ये तर राष्ट्रीय सरासरीपेक्षा खूपच अधिक वाढ झाली आहे.
रिपोर्टमध्ये म्हटले आहे, “ईरानच्या संघर्षामुळे कच्च्या तेलाची किंमत वाढल्याने गॅसच्या किमतीत सतत वाढ होत आहे.”
जेट इंधनाच्या किमतीतही मोठी वाढ झाली आहे, ज्यामुळे एअरलाईन्सच्या कार्यकारी खर्चात वाढ झाली आहे आणि हवाई भाड्यात वाढ तसेच उड्डाण क्षमतेत घट होण्याची शक्यता आहे.
फॉक्स न्यूजने उद्योगाच्या आकडेवारीचा संदर्भ देत म्हटले आहे, “अमेरिकेत जेट इंधनाच्या किमतीत गेल्या काही वर्षांत सर्वात जलद वाढ झाली आहे, काही आठवड्यातच या किमती दुप्पट झाल्या आहेत.”
विश्लेषकांचे म्हणणे आहे की, होर्मुज जलमार्गात दीर्घकाळ अडथळा निर्माण झाल्यास जागतिक रसदवर आणखी दबाव येऊ शकतो, विशेषतः आशिया आणि युरोपमधील ऊर्जा आयात करणाऱ्या देशांवर.
तत्काळ किमतीत वाढीच्या व्यतिरिक्त, ही स्थिती जागतिक वित्तीय बाजारांमध्ये अनिश्चितता वाढवत आहे. न्यूयॉर्क टाइम्सच्या माहितीनुसार, तेल बाजारांनी आठवड्याच्या शेवटीच्या घटनाक्रमावर वाढत्या किमतींवर आणि व्यापक आर्थिक चिंतेवर प्रतिक्रिया दिली.
रिपोर्टमध्ये म्हटले आहे, “रविवारी ब्रेंट क्रूडची किंमत सुमारे १११ डॉलरपर्यंत पोहोचली. या संघर्षाने त्या बाजारांना हलवले आहे जे आधीच पुरवठ्यातील अडथळ्यांसाठी संवेदनशील आहेत.”
सीएनएनच्या माहितीनुसार, ओमान ईरानसोबत अंतिम टप्प्यातील चर्चेत सामील आहे, तर पाकिस्तानसह क्षेत्रीय देशांनीही चर्चेत भाग घेतला आहे. या प्रयत्नांनंतरही, ईरानने संकेत दिला आहे की, त्याच्या मागण्या पूर्ण न झाल्यास तो जलमार्ग बंद ठेवेल, ज्यामुळे तणाव वाढण्याची शक्यता आहे.
सीएनएनच्या माहितीनुसार, एक वरिष्ठ ईरानी अधिकाऱ्याने सांगितले की, जलमार्ग “तेव्हा पर्यंत बंद राहील, जोपर्यंत ईरानला युद्धाच्या नुकसानीसाठी नुकसान भरपाई मिळत नाही.”
या संकटाने ऊर्जा उत्पादक आणि आंतरराष्ट्रीय संस्थांकडूनही चेतावणी दिली आहे. न्यूयॉर्क टाइम्सच्या रिपोर्टनुसार, ओपेक+ च्या सदस्यांनी ऊर्जा पायाभूत सुविधांना झालेल्या नुकसानी आणि दीर्घकाळ पुरवठ्यातील अडथळ्याच्या शक्यतेवर चिंता व्यक्त केली आहे.
–