नवी दिल्ली, 7 एप्रिल: ड्रोनची वास्तविक शक्ती ‘किल चेन’मध्ये बदल आणि युद्धक्षेत्रातील स्पष्टता वाढवण्यात आहे. भारतीय वायुसेनेच्या एका कार्यक्रमात ‘अनमैन्ड एरियल सिस्टम: ट्रांसफॉर्मिंग कंटेम्पररी एयर वारफेयर’ या पुस्तकात ही माहिती देण्यात आली. एरोस्पेस क्षेत्रातील तंत्रज्ञानातील जलद बदलांच्या पार्श्वभूमीवर, मानव रहित हवाई प्रणालींवर लक्ष केंद्रित करणारे हे पुस्तक सेंटर फॉर एयरोस्पेस पावर एंड स्ट्रॅटेजिक स्टडीजच्या कार्यक्रमात प्रकाशित करण्यात आले.
हे कार्यक्रम वायुसेना सभागृहात आयोजित करण्यात आले, जिथे संरक्षण संशोधन आणि विकास संघटनेचे अध्यक्ष डॉ. समीर वीके कामत यांनी वरिष्ठ वायुसेना अधिकाऱ्यांच्या उपस्थितीत या पुस्तकाचे लोकार्पण केले. ‘अनमैन्ड एरियल सिस्टम: ट्रांसफॉर्मिंग कंटेम्पररी एयर वारफेयर’ हे पुस्तक ग्रुप कॅप्टन (सेवानिवृत्त) डीके पांडेय यांनी लिहिले आहे. ते वायु संरक्षण क्षेत्रातील अनुभवी तज्ञ आणि रणनीतिक विश्लेषक आहेत.
पुस्तकात वायु शक्तीच्या विकासाची चर्चा केली आहे, जी नेहमीच तांत्रिक नवकल्पनांवर आधारित असते. मानव रहित हवाई प्रणाली (यूएएस) आता फक्त निरीक्षणापुरती मर्यादित नाहीत, तर स्वायत्त प्लॅटफॉर्म म्हणून हल्ला, इलेक्ट्रॉनिक युद्ध आणि रणनीतिक प्रतिरोध यांसारख्या जटिल कार्यांमध्ये सक्षम आहेत.
डॉ. पांडेय यांच्या मते, यूएएसची वास्तविक शक्ती ‘किल चेन’मध्ये बदल आणि युद्धक्षेत्रातील स्पष्टता वाढवण्यात आहे. या प्रणालींमुळे युद्ध संचालनाची प्रकृती बदलत आहे, कमी संसाधनांमध्ये अधिक प्रभाव निर्माण होत आहे.
पुस्तक तीन भागांमध्ये विभागलेले आहे. पहिल्या भागात तांत्रिक विकास आणि मानवयुक्त व मानव रहित प्लॅटफॉर्मची तुलना केली आहे. दुसऱ्या भागात भारत आणि त्याच्या शेजारील देशांमध्ये यूएएसच्या प्रसाराबद्दल चर्चा केली आहे. तिसऱ्या भागात भविष्याच्या संकल्पनांवर प्रकाश टाकला आहे.
या पुस्तकात यूएएसच्या कमजोर्या, जसे की सायबर धोके आणि स्पेक्ट्रमवर अवलंबित्व यांचे गंभीर विश्लेषण केले आहे. हे पुस्तक धोरणनिर्मात्यांसाठी, सैन्य अधिकाऱ्यांसाठी आणि संशोधकांसाठी एक संतुलित दृष्टिकोन प्रदान करते.
रक्षा तज्ञांच्या मते, हे पुस्तक आधुनिक वायु आणि माहिती युद्धाच्या बदलत्या स्वरूपाचे महत्त्वाचे दस्तावेज आहे. हे लवकरच सैन्य रणनीती आणि तांत्रिक विकासाच्या दिशेला आकार देण्यास मदत करू शकते.
–
जीसीबी/डीकेपी