दिल्ली, 3 मे: दिल्ली पोलिसांच्या अपराध शाखेतील सायबर लॅबने एक महत्त्वाची उपलब्धी साधली आहे. या लॅबला भारतीय मानक ब्यूरो (बीआयएस) द्वारे ‘आयएसओ 9001:2015 गुणवत्ता व्यवस्थापन प्रणाली’ प्रमाणपत्र मिळाले आहे. उपभोक्ता व्यवहार, खाद्य आणि सार्वजनिक वितरण मंत्रालयाच्या अंतर्गत येणारे बीआयएसने दिलेले हे प्रमाणपत्र लॅबच्या गुणवत्ता आणि कार्यपद्धतीवर शिक्कामोर्तब करते.
हे प्रमाणपत्र महत्त्वाचे मानले जात आहे कारण ते सायबर लॅबच्या व्यवस्थापित आणि प्रक्रिया-आधारित कार्यपद्धतीला मान्यता देते, ज्यात डिजिटल पुरावे आणि सायबर गुन्ह्यांची तपासणी अत्यंत अचूक आणि मानकीकृत पद्धतीने केली जाते.
सायबर लॅबमध्ये डिजिटल फॉरेंसिकशी संबंधित अनेक आधुनिक कामे केली जातात, जसे की मोबाइल फोनची तपासणी, संगणक आणि हार्ड डिस्कमधून डेटा काढणे, क्लाउडशी संबंधित पुराव्यांची तपासणी, क्रिप्टोकरन्सी ट्रॅकिंग, आणि अगदी मालवेअर विश्लेषण देखील. येथे वापरण्यात येणारे उपकरणे आणि तंत्रज्ञान अत्याधुनिक आहेत आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावरच्या फॉरेंसिक पद्धतींचे पालन केले जाते.
या लॅबचे सर्वात मोठे कार्य म्हणजे कोणताही डिजिटल पुरावा न्यायालयात मान्य होईल याची खात्री करणे. यासाठी पुरावे योग्य पद्धतीने गोळा करणे, सुरक्षित ठेवणे आणि कोणत्याही छेडछाडीशिवाय तपासणे अत्यंत आवश्यक आहे. या प्रक्रियेला चेन ऑफ कस्टडी म्हणतात, ज्याचे येथे कठोरपणे पालन केले जाते.
ही सायबर लॅब सायबर फसवणूक, ऑनलाइन ठगी, रॅन्समवेअर हल्ले, डेटा चोरी आणि आर्थिक सायबर गुन्हे यांसारख्या प्रकरणांची तपासणी करण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावते. आजच्या डिजिटल युगात, जेव्हा गुन्हेही तंत्रज्ञानाद्वारे केले जात आहेत, अशा प्रकारच्या लॅब्स पोलिसिंग प्रणालीसाठी अत्यंत आवश्यक बनल्या आहेत.
या उपलब्धीवर सतीश गोलछा यांनी सायबर लॅबच्या टीमचे अभिनंदन केले. त्यांनी डीसीपी क्राइम आदित्य गौतम, एसीपी मुकेश राठी आणि निरीक्षक राजीव श्रीवास्तव यांच्यासह संपूर्ण टीमच्या मेहनती आणि व्यावसायिकतेचे कौतुक केले. त्यांनी सांगितले की, अशा प्रकारच्या उपलब्ध्या पोलिसिंगला अधिक तंत्रज्ञान-आधारित आणि विश्वासार्ह बनवतात.