अनंतनाग, 18 मे: गेल्या वर्षी पहलगाममध्ये झालेल्या दहशतवादी हल्ल्यानंतरही काश्मीरमध्ये पर्यटकांची संख्या पुन्हा वाढत आहे. पर्यटक घाटीच्या मनमोहक निसर्ग सौंदर्याचा आनंद घेण्यासाठी मोठ्या संख्येने येथे येत आहेत. अनंतनागच्या हिरव्या सेब बागांमध्ये फिरताना, पर्यटक ताज्या सेबाचा रस पिताना दिसत आहेत.
गेल्या वर्षीच्या दहशतवादी हल्ल्यात 26 जणांचा मृत्यू झाला होता, ज्यामुळे काही काळ पर्यटकांची संख्या कमी झाली होती. मात्र आता भारतातील विविध राज्यांमधून पर्यटक काश्मीरमध्ये परत येत आहेत. या नवीन हलचालीने घाटीमध्ये पुन्हा चैतन्य आले आहे. पर्यटक लोकप्रिय स्थळांवर गर्दी करत आहेत आणि काश्मीरच्या निसर्ग सौंदर्याचा अनुभव घेत आहेत.
या क्षेत्रात आलेल्या अनेक पर्यटकांशी संवाद साधताना, त्यांनी सुरक्षा व्यवस्थेवर आणि स्थानिकांच्या मेहमाननवाजीवर समाधान व्यक्त केले.
पुण्यातून आलेल्या एका पर्यटकाने सांगितले, “माझ्या महाराष्ट्रात तापमान 40 डिग्री आहे, तर इथे 8 ते 10 डिग्री आहे. काश्मीर खरोखरच जन्नतसमान आहे. लोकांनी त्यांच्या जीवनात किमान एकदा इथे येणे आवश्यक आहे.”
त्याने पुढे सांगितले, “टीव्हीवर इथेच्या लोकांना जसे दाखवले जाते, ते वास्तवापेक्षा खूप वेगळे आहे. आम्ही दोन दिवसांपासून इथे आहोत आणि इथेच्या लोकांचा स्वभाव खूप आवडला. सुरक्षाकर्मी प्रत्येक ठिकाणी आहेत आणि आम्हाला कोणताही धोका जाणवला नाही.”
एक अन्य पर्यटक ऋचाने सांगितले, “काश्मीर एक अशी जागा आहे, जिथे जाण्याचे स्वप्न प्रत्येकाने एकदा तरी पाहिले पाहिजे. इथे सर्व काही उत्कृष्ट आहे.”
दहा लोकांच्या समूहासह फिरणाऱ्या एका पर्यटकाने सांगितले, “इथे सर्व काही चांगले आहे. सुरक्षा व्यवस्था कडक आहे आणि आम्ही खूप आनंदित आहोत.”
2019 नंतर जम्मू-कश्मीरमध्ये पर्यटकांची संख्या मोठ्या प्रमाणात वाढली आहे. 2016-18 दरम्यान 4.76 कोटी पर्यटक आले होते, तर 2023-25 दरम्यान 7.85 कोटींहून अधिक पर्यटकांनी या केंद्र शासित प्रदेशाला भेट दिली.
मुख्यमंत्री उमर अब्दुल्ला, जे पर्यटन विभागाचे देखरेख करतात, यांनी या वर्षाच्या सुरुवातीला विधानसभा मध्ये पर्यटकांच्या संख्येबद्दल माहिती दिली.
सरकारी आकडेवारीनुसार, काश्मीर विभागात 2016-18 दरम्यान 59 लाखांहून अधिक पर्यटक आले होते. ही संख्या 2023-25 दरम्यान 2.42 कोटींवर पोहोचली, जी 2019 नंतरच्या पर्यटनातील वाढ दर्शवते.
तथापि, सरकारने 2025 मध्ये काश्मीरमध्ये पर्यटकांच्या आगमनात घट नोंदवली. पहलगाम दहशतवादी हल्ल्यानंतर, 2024 च्या 98 लाखांच्या आकड्यातून 2025 मध्ये 47 लाखांवर कमी झाली.
जम्मू क्षेत्रात पर्यटकांची संख्या 2016-18 दरम्यान 4.16 कोटींपासून वाढून 2023-25 दरम्यान 5.43 कोटी झाली. यामागील मुख्य कारण तीर्थयात्रा आणि धार्मिक पर्यटन आहे.
प्रमुख धार्मिक स्थळांमध्ये कटरा येथील वैष्णो देवी मंदिर पर्यटकांच्या आगमनात आघाडीवर आहे. 2023 मध्ये 90 लाख तीर्थयात्री आले, तर 2024 मध्ये ही संख्या 95 लाखांवर पोहोचली. या वर्षात आतापर्यंत 69 लाखांहून अधिक तीर्थयात्री या मंदिराच्या दर्शनाला गेले आहेत.