नवी दिल्ली, 18 मार्च: पाकिस्तानच्या अर्थव्यवस्थेवर स्थिरता आणि सुधारणा यांचे दावे असले तरी, वास्तविकता या दाव्यांना प्रश्नांकित करते. तज्ञांचे म्हणणे आहे की, दीर्घकालीन संरचनात्मक कमकुवतपणा, विशेषतः उत्पादन आधारातील कमी, देशाच्या आर्थिक स्थितीवर परिणाम करत आहे.
द एक्सप्रेस ट्रिब्यूनच्या अहवालानुसार, सरकारने डिफॉल्ट टाळण्यास आपली महत्त्वाची उपलब्धी मानली आहे, परंतु विश्लेषकांचे म्हणणे आहे की व्यापक अर्थव्यवस्था अजूनही नाजुक आहे आणि स्थायी सुधारणा दिसत नाहीत.
मुख्य आर्थिक संकेतक कमी वाढ, उच्च महागाई, वाढती बेरोजगारी आणि वाढता कर्ज याकडे इशारा करतात. तज्ञांचे म्हणणे आहे की, सर्वात मोठा मुद्दा म्हणजे कमजोर उत्पादन क्षमता, जी देशाच्या टिकाऊ आर्थिक वाढीला मर्यादित करते.
पाकिस्तानची उत्पादन प्रणाली अनेक वर्षांपासून नीतिगत दुर्लक्ष आणि कमकुवत प्रशासनामुळे कमी होत आहे. औद्योगिक आणि कृषी उत्पादन, जे आर्थिक क्रियाकलापांचे मुख्य आधार मानले जातात, ठप्प झाले आहेत किंवा कमी झाले आहेत.
अहवालानुसार, 2021 मध्ये औद्योगिक क्षेत्राचा जीडीपीमध्ये हिस्सा 20.9% वरून 19.5% वर गेला, जो संरचनात्मक कमी दर्शवतो. मोठ्या प्रमाणात उत्पादन क्षेत्र अजूनही संघर्ष करत आहे, तर कृषी क्षेत्र वाढत्या खर्च, कमी किमती आणि जलवायु संबंधित आव्हानांचा सामना करत आहे.
कमजोर नीतिगत समर्थनामुळे शेतकऱ्यांवर अतिरिक्त दबाव आला आहे, ज्यामुळे अनेक क्षेत्रांमध्ये गरिबी वाढली आहे. कमजोर उत्पादन आधारामुळे बाह्य असंतुलनही वाढले आहे. निर्यात क्षमतेची मर्यादा आणि आयातावर वाढती अवलंबित्व विदेशी चलन भांडाराला कमी करत आहे, ज्यामुळे देशाला वारंवार कर्ज घ्यावे लागते.
मुद्राच्या अवमूल्यनामुळे या समस्यांना गंभीरता आली आहे, ज्यामुळे महागाई वाढली आहे आणि लोकांची क्रयशक्ती कमी झाली आहे. यामुळे आर्थिक अडचणी वाढत आहेत.
तज्ञांचे म्हणणे आहे की, आर्थिक संकट आता सामाजिक संरचनेवरही परिणाम करत आहे. वाढती गरिबी, अन्न सुरक्षा आणि असमानता समाजात विभाजन वाढवत आहे आणि अस्थिरतेचा धोका वाढवत आहे.
अहवालात असेही म्हटले आहे की, सरकारच्या समर्थित उपक्रमांनी, जसे की ‘स्पेशल इन्वेस्टमेंट फैसिलिटेशन काउंसिल’ (एसआयएफसी), आतापर्यंत ठोस परिणाम दिलेले नाहीत, ज्यामुळे त्यांच्या प्रभावीतेवर प्रश्न उपस्थित झाले आहेत.
विश्लेषकांचे म्हणणे आहे की, सब्सिडी, कल्याणकारी खर्च आणि संपत्त्यांच्या विक्रीसारख्या अल्पकालीन उपायांवर अवलंबून राहणे आर्थिक संरचनेला आणखी कमजोर करते. त्यांनी चेतावणी दिली आहे की, उत्पादन क्षमतेचे पुनर्निर्माण, शासन सुधारणा आणि व्यावसायिक वातावरण मजबूत करण्यासाठी तात्काळ आणि व्यापक सुधारणा आवश्यक आहेत, अन्यथा पाकिस्तानच्या आर्थिक आव्हानांमध्ये वाढ होऊ शकते.
–
एवाई/एबीएम