ढाका, 5 एप्रिल: ईरान संघर्षाचा परिणाम बांग्लादेशाच्या अर्थव्यवस्थेवर दिसून येत आहे. ‘द डेली स्टार’च्या अहवालानुसार, ईंधन, उर्वरक, मालवाहतूक आणि विदेशी चलन यांसारख्या महत्त्वाच्या क्षेत्रांवर दबाव वाढत आहे.
बांग्लादेश भौगोलिकदृष्ट्या या संघर्ष क्षेत्रापासून दूर असला तरी, जागतिक अर्थव्यवस्थेशी त्याचा गहन संबंध असल्यामुळे याचा परिणाम जलदपणे जाणवतो आहे.
या अडथळ्याचे मुख्य कारण म्हणजे स्ट्रेट ऑफ होर्मुज, जिथून जगाच्या पाचव्या भागाचे तेल आणि एलएनजी वाहून नेले जाते. या मार्गात कोणतीही अडचण ऊर्जा पुरवठा, शिपिंग आणि उर्वरकांच्या उपलब्धतेवर परिणाम करते, जे कृषी साठी अत्यंत आवश्यक आहे.
जागतिक बाजारात याचा परिणाम दिसून येत आहे. कच्च्या तेलाची किंमत 100 डॉलर प्रति बैरलच्या वर गेली आहे, एलएनजी पुरवठ्यात विलंब होत आहे आणि मालवाहतूक खर्च वाढत आहे. उर्वरकांच्या किमतीतही वाढ झाली आहे, ज्यामुळे खाद्य उत्पादनावर धोका निर्माण झाला आहे.
बांग्लादेशासाठी हे सर्व झटके एकत्र आले आहेत. ऊर्जा खर्च वाढल्याने वीज आणि परिवहनाच्या किमती वाढत आहेत, तर महागडे उर्वरक कृषी खर्च वाढवत आहेत. मालवाहतूक महाग झाल्याने आयात खर्चातही वाढ होत आहे. अहवालानुसार, समस्या केवळ किमतींच्या वाढीची नाही, तर या आवश्यक वस्तूंच्या उपलब्धतेची चिंता देखील वाढत आहे.
ईंधन, उर्वरक किंवा शिपिंगमध्ये कोणतीही कमतरता अर्थव्यवस्थेला किंमतींपेक्षा अधिक नुकसान करू शकते. आयात महाग होत आहे, ज्यामुळे निर्यात आणि प्रवासी आयावर (रिमिटेंस) दबाव येऊ शकतो, विशेषतः जर खाडी देशांच्या श्रम बाजारात कमकुवतपणा असेल.
सरकारवर वित्तीय दबाव वाढत आहे. जागतिक ईंधन किमतींचा संपूर्ण परिणाम जनतेपर्यंत न पोहोचवण्यासाठी सब्सिडी दिली जात आहे, ज्यामुळे सरकारी खजाण्यावर अधिक भार येत आहे. त्याचबरोबर, कमकुवत कर संकलनामुळे अतिरिक्त मदतीची संधी मर्यादित झाली आहे.
ऊर्जा आणि उर्वरकांच्या वाढत्या किमतींचा परिणाम परिवहन आणि खाद्य किमतींवर होत आहे, ज्यामुळे “कॉस्ट-पुश” महागाईची स्थिती निर्माण झाली आहे. अशा परिस्थितीत केवळ मौद्रिक धोरणाने महागाई नियंत्रित करणे कठीण होते आणि सरकारला महागाई आणि आर्थिक विकास यांच्यात संतुलन साधावे लागते.
अहवालानुसार, वित्तीय क्षेत्रावरही याचा परिणाम होऊ शकतो. आर्थिक क्रियाकलाप मंदावल्यास, आधीच कमकुवत असलेल्या बँकिंग व्यवस्थेवर आणखी दबाव येऊ शकतो, ज्यामुळे व्यापक आर्थिक स्थिरतेसाठी नवीन आव्हाने निर्माण होऊ शकतात.