वॉशिंग्टन, २४ एप्रिल: राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ (आरएसएस) चे सरकार्यवाह दत्तात्रेय होसबोले यांनी सांगितले की, भारताची सभ्यतागत विचारधारा जगाला एकत्र आणण्याचा मार्ग दाखवू शकते. त्यांनी म्हटले की, भारत आज एका महत्त्वाच्या टप्प्यावर आहे, जिथे तो एक अधिक शांत आणि संतुलित जागतिक व्यवस्था निर्माण करण्यात महत्त्वाची भूमिका निभावू शकतो.
वॉशिंग्टनमध्ये “भारताचा जागतिक दृष्टिकोन आणि उभरत्या जगात त्याची भूमिका” या विषयावर आयोजित विशेष डिनर कार्यक्रमात होसबोले यांनी भारताच्या विचारांची सखोल चर्चा केली. त्यांनी स्पष्ट केले की, भारताची परंपरा फक्त भूतकाळाची गोष्ट नाही, तर आजच्या जागतिक समस्यांचे (जसे की सामाजिक विखंडन आणि पर्यावरण संकट) निराकरण करण्यासाठीही उपयुक्त आहे.
होसबोले यांनी आपल्या भाषणात सांगितले, “भारताची विचारधारा मानते की संपूर्ण अस्तित्वात एकच एकता आहे. ही एकता प्रत्येक जीवित आणि निर्जीव गोष्टीत विद्यमान आहे.” त्यांनी याच विचाराला भारताच्या जागतिक दृष्टिकोनाची आधारशिला मानली.
दुनियेतल्या सध्याच्या परिस्थितीवर चिंता व्यक्त करताना त्यांनी म्हटले की, मानवाने भौतिकदृष्ट्या प्रगती केली आहे, परंतु मूल्यांच्या स्तरावर तो मागे राहिला आहे. दत्तात्रेय होसबोले म्हणाले, “आमच्याकडे वस्तू वाढल्या आहेत, पण मूल्ये कमी झाली आहेत. ज्ञान वाढले आहे, पण निर्णय घेण्याची समज कमी झाली आहे.”
भारताच्या दृष्टिकोनाला वेगळे ठरवत, त्यांनी सांगितले की, येथे भौतिक विकासासोबत आध्यात्मिक समजालाही महत्त्व दिले जाते. “भारताची विचारधारा निसर्गाला माता मानते. ती आपल्या गरजांसाठी पुरेशी आहे, पण लालचासाठी नाही,” असे त्यांनी स्पष्ट केले.
विविधतेवर चर्चा करताना दत्तात्रेय होसबोले यांनी म्हटले की, विविधतेला संघर्षाचे कारण मानणे चुकीचे आहे; तर त्याला उत्सव म्हणून पाहिले पाहिजे. विविधता मानव समाजाची सुंदरता आहे. विविध संस्कृतींनी आपली ओळख राखून एकत्र राहणे आवश्यक आहे.
दत्तात्रेय होसबोले यांनी सांगितले की, मानव समाजाने नेहमीच विविध स्तरांवर संबंध समजून घेण्याचा प्रयत्न केला आहे. मानव आणि मानव, मानव आणि निसर्ग, आणि मानव आणि सृष्टीकार यांच्यातील संबंध. परंतु शेवटी सर्व मार्ग एकाच सत्याकडे जातात. सत्य एक आहे, पण त्याला गाठण्यासाठी अनेक मार्ग आहेत.
भारताच्या जागतिक भूमिकेवर बोलताना, दत्तात्रेय होसबोले म्हणाले की, ‘जग एक कुटुंब आहे’ या विचाराला भारताने फक्त सांगितले नाही, तर ते जगून दाखवले आहे. त्यांनी ऐतिहासिक उदाहरणे देत सांगितले की, भारतात विविध धर्मांचे लोक दीर्घकाळ शांततेने एकत्र राहतात.
त्यांनी हेही सांगितले की, भारताला ही भूमिका निभावायची असल्यास, त्याला अंतर्गतपणे मजबूत बनणे आवश्यक आहे. भारताला आत्मविश्वासी आणि समृद्ध समाज बनवणे आवश्यक आहे, आणि आधुनिकतेसह सांस्कृतिक मूल्येही जपणे आवश्यक आहे.
दत्तात्रेय होसबोले म्हणाले की, भारताने कधीही विस्तारवादी धोरण स्वीकारले नाही. भारताने कधीही कोणावर हल्ला केला नाही, किंवा कोणाला गुलाम बनवले नाही. जगभरातील भारतीय विविध देशांच्या विकासात योगदान देतात आणि समाजात सामंजस्य राखतात.
कार्यक्रमात उपस्थित विदेशी धोरण तज्ञ वाल्टर रसेल मीड यांनीही भारताच्या भूमिकेवर सहमती दर्शवली. त्यांनी म्हटले की, एक ‘मजबूत, आत्मविश्वासी आणि जगाकडे खुला भारत’ जागतिक राजकारणाला नवीन आकार देऊ शकतो, विशेषतः आशियामध्ये संघर्ष कमी करू शकतो.
त्याचप्रमाणे, आरएसएसचा दीर्घकाळ अभ्यास करणारे शैक्षणिक वाल्टर एंडरसन यांनी या संघटनेला भारतात ‘स्थिरता आणणारी शक्ती’ म्हणून ओळखले. त्यांनी सांगितले की, आरएसएस देशभक्तीवर जोर देतो आणि वेळेनुसार स्वतःला बदलण्याची क्षमता ठेवतो.
होसबोले यांनी हेही सांगितले की, भारत फक्त राजकारणातच नाही, तर आरोग्य आणि जीवनशैलीच्या क्षेत्रातही जगाला दिशा देऊ शकतो. आज संपूर्ण जग योग आणि संतुलित जीवनशैलीसाठी भारताकडे पाहत आहे.
या कार्यक्रमात अनेक सामुदायिक नेते, विद्वान आणि धोरणनिर्माते उपस्थित होते, जिथे भारताच्या वाढत्या जागतिक भूमिकेवर आणि त्याच्या विचारांवर गहन चर्चा झाली.
–
वीकेयू/एएस