दिल्ली, 12 एप्रिल: पाकिस्तानच्या मध्यस्थीत इस्लामाबादमध्ये आयोजित अमेरिका-ईराण समजूतदार वार्ता विफल झाल्यानंतर मध्यपूर्वेतील परिस्थिती पुन्हा चिंताजनक बनली आहे. विशेषतः स्ट्रेट ऑफ होर्मुजवर जगभर चिंता व्यक्त केली जात आहे. यावर रक्षा तज्ञ पीके सहगल यांच्याशी चर्चा करण्यात आली, त्यांनी भारताच्या दृष्टिकोनातून याला गंभीर मानले.
रक्षा तज्ञ पीके सहगल म्हणाले की, स्ट्रेट ऑफ होर्मुज खुला झाला तरीही, येणारा काळ सर्वांसाठी भयानक असणार आहे. भारताने सध्यासाठी काही उपाययोजना केल्या आहेत, पण दीर्घकालीन दृष्टिकोनातून सर्वाधिक नुकसान भारतालाच होणार आहे. ईरानमधील पायाभूत सुविधा पूर्णपणे ध्वस्त झाली आहे. रिफायनरीला मोठा फटका बसला आहे. पाइपलाइन आणि बंदरे नष्ट झाली आहेत. यांना पुन्हा तयार करण्यात खूप वेळ लागणार आहे, कदाचित अनेक वर्षे. त्यामुळे भारतासह संपूर्ण जगावर याचा परिणाम दिसून येईल.
सहगल यांनी सांगितले की, भारताच्या बाबतीत 88 टक्के एलपीजी आणि 20 टक्के एलएनजी ईरानातून येते. 59 टक्के तेल देखील तिथून येते. दुसरा महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे, भारताला तिथून 65 ते 70 अब्ज डॉलर्स रेमिटन्सच्या स्वरूपात मिळत होते, ते आता थांबले आहेत. याशिवाय भारतीय शेतकऱ्यांसाठी युरिया आणि खतांचा 40 टक्के कच्चा माल तिथून येत होता. भारताने जेनेरिक औषधांचा एक मोठा केंद्र बनवला आहे, त्यात 35 ते 40 टक्के कच्चा माल ईरानातून येत होता. भारताच्या प्लास्टिक उद्योगासाठी देखील 35 ते 40 टक्के कच्चा माल तिथून मिळत होता. याशिवाय, भारताच्या सेमीकंडक्टर हबसाठी आवश्यक असलेला हिलियमचा 45 टक्के पुरवठा देखील तिथून होत होता.
सहगल पुढे म्हणाले की, या संघर्षाचा भारताच्या दृष्टिकोनातून परिणाम म्हणजे फ्रेट चार्ज आणि इन्शुरन्स चार्ज वाढतील. तसेच, इंडिया मिडल ईस्ट इकॉनॉमिक कॉरिडोर (आयमॅक) एक प्रकारे समाप्त झाला आहे. यूएई-यूएसए-इंडिया-इजरायल (यूटूआईटू) देखील संपुष्टात आले आहे. चाबहार बंदरगाहाद्वारे अफगाणिस्तानाशी आमची थेट कनेक्टिव्हिटी आता संपली आहे. याशिवाय, नॉर्थ-साउथ कॉरिडोर, जो रशिया आणि मध्य आशियामध्ये व्यापार करण्याचा सोपा मार्ग होता, तोही ठप्प झाला आहे. यामुळे संपूर्ण जगासोबतच भारतालाही प्रचंड नुकसान होणार आहे.
–
एवाई/एबीएम