नवी दिल्ली, 2 एप्रिल: भारत-ऑस्ट्रेलिया आर्थिक सहयोग आणि व्यापार समझौता (इंड-ऑस ईसीटीए) चार वर्षे पूर्ण झाल्यानंतर, या समझौत्याने भारताच्या निर्यात वाढवण्यात आणि दोन्ही देशांमधील व्यापार मजबूत करण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे.
हा समझौता 2 एप्रिल 2022 रोजी साइन करण्यात आला होता. गेल्या चार वर्षांत, यामुळे दोन्ही देशांमध्ये व्यवसाय, उद्योजकता आणि रोजगाराच्या नवीन संधी निर्माण झाल्या आहेत.
भारताचा ऑस्ट्रेलियाला निर्यात दुप्पट वाढला आहे. वित्तीय वर्ष 2020-21 मध्ये 4 अब्ज डॉलरवरून वित्तीय वर्ष 2024-25 मध्ये 8.5 अब्ज डॉलरपर्यंत पोहोचला आहे.
2024-25 मध्ये दोन्ही देशांमधील एकूण व्यापार 24.1 अब्ज डॉलर होता, तर भारताच्या निर्यातात मागील वर्षाच्या तुलनेत 8 टक्के वाढ झाली आहे. वाणिज्य मंत्रालयाच्या आकडेवारीनुसार, वित्तीय वर्ष 2025-26 (फेब्रुवारीपर्यंत) मध्ये भारताचा ऑस्ट्रेलियासोबत एकूण व्यापार 19.3 अब्ज डॉलर होता.
भारत-ऑस्ट्रेलिया ईसीटीए अंतर्गत, भारताने 70.3 टक्के टॅरिफ लाईन्सवर प्राथमिकता आधारित बाजार प्रवेश दिला आहे, जो एकूण व्यापार मूल्याच्या 90.6 टक्के कव्हर करतो. ऑस्ट्रेलियाने भारताकडून होणाऱ्या 100 टक्के आयातवर प्राथमिकता बाजार प्रवेश प्रदान केला आहे.
यामध्ये 98.3 टक्के टॅरिफ लाईन्स लागू होताच ड्यूटी-फ्री करण्यात आल्या आहेत, तर उर्वरित 1.7 टक्के (113 टॅरिफ लाईन्स) पाच वर्षांत हळूहळू समाप्त केल्या जात आहेत. 1 जानेवारी 2026 पासून भारताच्या सर्व निर्यात ऑस्ट्रेलियामध्ये शून्य-शुल्क प्रवेशासाठी पात्र ठरल्या आहेत.
ईसीटीए अंतर्गत विविध क्षेत्रांमध्येही फायदा दिसून आला आहे; विशेषतः टेक्सटाइल, फार्मास्युटिकल, केमिकल आणि कृषी उत्पादनांच्या निर्यातीत चांगली वाढ झाली आहे. आयाताच्या बाबतीत, हा समझौता भारताला बेस मेटल, कच्चा कपास, केमिकल, उर्वरक आणि दाल यांसारख्या आवश्यक कच्च्या मालांपर्यंत सोपी प्रवेश देतो, जो देशाच्या मॅन्युफॅक्चरिंग आणि औद्योगिक क्षेत्रासाठी अत्यंत महत्त्वाचा आहे.
दोन्ही देशांच्या सहकार्याचा आणखी एक मोठा टप्पा 24 सप्टेंबर 2025 रोजी जैविक उत्पादनांवर साइन केलेल्या पारस्परिक मान्यता व्यवस्थेच्या रूपात समोर आला. हा समझौता दोन्ही देशांच्या सर्टिफिकेशन सिस्टमला मान्यता देतो, ज्यामुळे जैविक उत्पादनांच्या व्यापारात खर्च, वेळ आणि प्रक्रियांची पुनरावृत्ती कमी होते. यामुळे ऑर्गेनिक क्षेत्रात पारदर्शकता आणि विश्वास वाढला आहे.
या व्यापार समझौत्याने भारत आणि ऑस्ट्रेलिया यांच्यातील संबंधांचा एक मजबूत आधार तयार केला आहे, ज्यामुळे व्यवसाय, एमएसएमई, कामगार आणि उपभोक्त्यांना थेट फायदा होत आहे.
–
डीबीपी