वॉशिंग्टन, 15 एप्रिल: मध्य पूर्वातील चालू युद्धाचा परिणाम आता संपूर्ण जगाच्या अर्थव्यवस्थेवर स्पष्टपणे दिसू लागला आहे. आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी (IMF) ने इशारा दिला आहे की हा संघर्ष जागतिक आर्थिक विकासाला मंदावू शकतो आणि महागाई वाढवू शकतो. ऊर्जा बाजार आणि व्यापार पुरवठ्यात येणाऱ्या अडचणींमुळे परिस्थिती आणखी कठीण झाली आहे.
IMF च्या उप व्यवस्थापकीय संचालक बो ली यांनी सांगितले की, सध्याची परिस्थिती जागतिक अर्थव्यवस्थेला ‘असाधारण अनिश्चितता’ मध्ये ढकलत आहे. त्यांनी स्पष्टपणे सांगितले की, आता जवळजवळ सर्व शक्यता ‘उच्च किंमती आणि मंद विकास दर’ कडे निर्देशित करत आहेत.
या युद्धाचा सर्वाधिक परिणाम मध्य पूर्व आणि त्याच्या आसपासच्या देशांवर होत आहे. बो ली यांच्या मते, ज्यांना थेट या संघर्षाचा सामना करावा लागतो, त्यांच्या अर्थव्यवस्थेचा स्तर युद्धाच्या आधीच्या स्थितीतून कमी राहील. त्यांनी सांगितले की, याचा परिणाम प्रत्येक देशावर समान नाही, तर तो अत्यंत असमान आणि विविध प्रकारे दिसत आहे.
तेल निर्यात करणाऱ्या देशांना उत्पादन आणि पुरवठ्यात अडचणींचा सामना करावा लागत आहे, तर आयातावर अवलंबून असलेल्या देशांमध्ये ऊर्जा आणि अन्नाच्या किमती झपाट्याने वाढत आहेत. यामुळे सामान्य लोकांची खरेदी शक्ती कमी होत आहे आणि सरकारांच्या बजेटवर दबाव वाढत आहे. विशेषतः गरीब आणि दुर्बल देश अधिक प्रभावित होत आहेत, कारण ते इंधन आणि खतांच्या आयातीवर अवलंबून आहेत.
मोहम्मद औरंगजेब यांनी सांगितले की, सध्या सर्वात मोठी आव्हान ऊर्जा पुरवठा सुरक्षित करणे आहे. शिपिंगमध्ये होणाऱ्या विलंबामुळे खर्चही खूप वाढला आहे. त्यांनी सांगितले की, जर इंधन उपलब्ध असेल, तर ते पोहोचवण्याची व्यवस्था देखील तितकीच महत्त्वाची आहे. सुरुवातीला सरकारने लोकांना किंमतींपासून वाचवण्याचा प्रयत्न केला, परंतु आता आर्थिक दबावामुळे ‘लक्ष्यित अनुदान’ सह पूर्ण किंमत लागू केली जात आहे. ही मदत आता परिवहन, लहान शेतकऱ्यांवर आणि दुर्बल वर्गावर केंद्रित आहे.
बाजार देखील या संकटाचा परिणाम दर्शवत आहेत. ब्लॅकरॉकच्या माइक पाइल यांच्या मते, शेअर आणि बांड दोन्ही एकाच वेळी कमजोर झाले आहेत. ब्लॅकरॉकचा अंदाज आहे की, हा संघर्ष जागतिक विकास दर 0.2 टक्क्यांपासून 0.3 टक्क्यांपर्यंत कमी करू शकतो. युरोपवर याचा परिणाम अधिक होईल, तर आशियामध्ये परिणाम असमान राहील. अमेरिकेवर याचा प्रभाव तुलनेने कमी राहण्याची शक्यता आहे.
ऊर्जा बाजारातही मोठा दबाव आहे. आंतरराष्ट्रीय ऊर्जा एजन्सीच्या टिम गोल्ड यांच्या मते, तेल पुरवठ्यात दररोज सुमारे 1.3 कोटी बॅरलची कमी झाली आहे, जी 1970 च्या दशकातील तेल संकटाच्या दुप्पट आहे. गॅस पुरवठाही प्रभावित होत आहे आणि येणाऱ्या आठवड्यात परिस्थिती आणखी बिघडू शकते.
IMF चा विश्वास आहे की, हा संकट देशांना ऊर्जा स्रोत शोधण्यास आणि भंडार वाढवण्यास भाग पाडेल. तसेच, नवीकरणीय ऊर्जा आणि अणुऊर्जामध्ये गुंतवणूक वाढू शकते. तथापि, गेल्या वर्षी जागतिक अर्थव्यवस्थेने मजबुती दर्शवली होती, परंतु IMF ने इशारा दिला आहे की असे भू-राजकीय संकट भविष्याच्या दृष्टीने मोठा धोका बनले आहेत.