मुंबई, 17 मे: मुंबई-अहमदाबाद बुलेट ट्रेन प्रकल्पाच्या अंतर्गत एक महत्त्वाची उपलब्धी साधली गेली आहे. मुंबई (महाराष्ट्र) येथील विक्रोलीमध्ये टनल बोरिंग मशीन (टीबीएम) चा पहिला कटरहेड यशस्वीरित्या शाफ्टमध्ये उतरवण्यात आला आहे. 13.6 मीटर व्यास आणि सुमारे 350 टन वजन असलेला हा कटरहेड, टीबीएम च्या मुख्य शील्डच्या प्राथमिक असेंब्लीच्या अंतिम टप्प्याचे प्रतीक आहे.
21 किलोमीटर लांब मुंबई सुरंग भागातील 16 किलोमीटरच्या भागाच्या बांधकामासाठी दोन टीबीएम मशीनांची असेंब्ली केली जात आहे. यामध्ये ठाणे क्रीकच्या खाली बनणारी 7 किलोमीटर लांब सुरंग समाविष्ट आहे, जी भारतातील पहिली समुद्राखालील रेल्वे सुरंग असेल. प्रत्येक टीबीएमचे वजन 3,000 टनपेक्षा अधिक आहे, आणि या मशीन देशात रेल्वे सुरंग बांधण्यासाठी आतापर्यंत वापरल्या गेलेल्या सर्वात मोठ्या मशीन आहेत.
हे इंजिनिअरिंगचे एक अद्भुत उदाहरण आहे; 13.6 मीटर व्यासाचा हा कटरहेड इतकी मोठी सुरंग खोदण्यास सक्षम आहे, ज्यामध्ये उच्च गतीच्या कॉरिडॉरच्या अप आणि डाउन दोन्ही लाईन एकाच सुरंगात असतील. याचे 350 टन वजन सुमारे 250 प्रवासी कारांच्या (मिड-साइज एसयूवी) समकक्ष आहे. ही युनिट पाच वेगवेगळ्या शिपमेंटमध्ये साइटवर पोहचवण्यात आली, ज्यांना 1,600 किलोग्राम उच्च-परिशुद्धता वेल्डिंगद्वारे जोडले गेले. या युनिटमध्ये 84 कटर डिस्क, 124 स्क्रेपर, आणि 16 बकेट लिप आहेत, जे खुदाई आणि मलबा काढण्याची प्रक्रिया प्रभावी बनवतात. कटर डिस्क मुख्य उपकरणे आहेत, जे चट्टानांना कापण्याचे कार्य करतात. त्यानंतर कटरहेडवर असलेले स्क्रेपर मलबा काढण्याचे आणि साफ करण्याचे कार्य करतात.
बकेट लिप कटरहेडमध्ये तो खुला भाग आहे, ज्याद्वारे मलबा मशीनच्या मलबा कक्षात प्रवेश करतो. हे मलबा एकत्र करण्यास आणि त्याला पाइपलाइन प्रणालीकडे निर्देशित करण्यास मदत करते, ज्यामुळे सुरंगातून बाहेर काढणे शक्य होते.
ही टीबीएम विक्रोलीहून सुमारे 6 किलोमीटर प्रवास करत, घन शहरी क्षेत्र आणि मिठी नदीच्या खाली जाईल आणि बांद्रा-कुर्ला कॉम्प्लेक्स (बीकेसी) येथील निर्माणाधीन मुंबई बुलेट ट्रेन स्थानकावर पोहोचेल, जिथे याला बाहेर काढले जाईल.
सुरंग बांधकामाच्या सुरक्षित खोदाईसाठी आणि आसपासच्या संरचनांची देखरेख सुनिश्चित करण्यासाठी विविध मॉनिटरिंग उपकरणांचा वापर केला जात आहे. यामध्ये सरफेस सेटलमेंट पॉइंट्स (एसएसपी), ऑप्टिकल डिस्प्लेसमेंट सेंसर्स (ओडीएस) किंवा टिल्ट मीटर्स, बीआरटी (बाय रिफ्लेक्ट टारगेट/3डी टारगेट), सुरंगाच्या पृष्ठभागावर सूक्ष्म खिंचाव मोजण्यासाठी स्ट्रेन गेज, आणि पीक पार्टिकल वेलोसिटी (पीपीवी) किंवा कंपन आणि भूकंपीय तरंगांची देखरेख करण्यासाठी सीस्मोग्राफ समाविष्ट आहेत.
–
एमएस/