दिल्ली, 26 एप्रिल: भारताचे प्रसिद्ध फोटोग्राफर आणि फोटोजर्नलिस्ट रघु राय यांचे रविवारी 83 व्या वर्षी निधन झाले. ते दीर्घकाळ कॅन्सरशी झुंज देत होते आणि दिल्लीच्या एका खासगी रुग्णालयात त्यांनी अखेरचा श्वास घेतला.
प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदी यांनी सोशल मीडियावर रघु राय यांना श्रद्धांजली अर्पित केली. त्यांनी म्हटले, “रघु राय यांना एक रचनात्मक दिग्गज म्हणून लक्षात ठेवले जाईल, ज्यांनी आपल्या कॅमेराच्या लेन्सद्वारे भारताची जीवंतता कैद केली. त्यांच्या फोटोग्राफीमध्ये असाधारण संवेदनशीलता, गहराई आणि विविधता होती. हे लोकांना भारतातील जीवनाच्या विविध पैलूंशी जवळ आणले. त्यांचे निधन फोटोग्राफी आणि संस्कृतीच्या जगासाठी एक अपूरणीय नुकसान आहे. दु:खाच्या या क्षणी माझ्या संवेदनांचा परिवार, प्रशंसक आणि फोटोग्राफी क्षेत्रासोबत आहे. ओम शांति.”
रघु राय यांचा जन्म 18 डिसेंबर 1942 रोजी पाकिस्तानच्या झांगमध्ये झाला. त्यांनी अभियांत्रिकीचे शिक्षण घेतले, परंतु फोटोग्राफीने त्यांना संपूर्णपणे आकर्षित केले. सहा दशकांपेक्षा जास्त काळ त्यांनी भारताच्या सामाजिक, राजकीय, सांस्कृतिक आणि धार्मिक जीवनाचे चित्रण केले. बांग्लादेश मुक्ती संग्राम, भोपाल गॅस त्रासदी, आपातकाल, मदर टेरेसा यांचे जीवन आणि सामान्य भारतीयांचे रोजचे क्षण, त्यांच्या छायाचित्रांमध्ये अमर झाले.
ते पहिले भारतीय फोटोग्राफर होते, ज्यांना जागतिक प्रसिद्ध फोटोग्राफर हेन्री कार्टियर-ब्रेसनच्या हस्ते ‘मैग्नम फोटोज’ मध्ये सामील होण्याचे आमंत्रण मिळाले. त्यांच्या पुस्तकांचे, प्रदर्शनांचे आणि छायाचित्रांचे जगभर कौतुक झाले. पद्मश्री पुरस्कार प्राप्त रघु राय यांनी तरुण फोटोग्राफर्सना मार्गदर्शन केले.
रघु राय यांच्या छायाचित्रांची खासियत म्हणजे ती केवळ घटनांचे दस्तऐवजीकरण करत नव्हती, तर भारताच्या आत्म्याला देखील स्पर्श करत होती. त्यांच्या फोटोग्राफीमध्ये संवेदनशीलता आणि मानवी गहराई नेहमीच दिसून येत होती. त्यांनी सामान्य माणसाच्या आनंद, दुःख, संघर्ष आणि उत्सवांना जवळून पाहिले आणि दाखवले.
रघु राय यांच्या निधनाने फोटोग्राफी जगतात एक युग संपले आहे. त्यांच्या पुत्र नितिन राय देखील एक प्रसिद्ध फोटोग्राफर आहेत. त्यांच्या कुटुंबात आणि प्रशंसकांमध्ये शोकाची लहर आहे.