बूंदी, 23 एप्रिल: भारताची नैसर्गिक आणि सांस्कृतिक विविधता जगभरात प्रसिद्ध आहे. राजस्थान राज्य त्याच्या समृद्ध वारसा आणि स्थापत्यकलेसाठी विशेष ओळखले जाते. बूंदी जिल्ह्यातील नवल सागर झील या वारशाचे एक उत्कृष्ट उदाहरण आहे, जी तिच्या अनोख्या रचनेमुळे आणि ऐतिहासिक महत्त्वामुळे पर्यटकांना आकर्षित करते.
या झीलची खासियत म्हणजे तिच्या मध्यभागी असलेला वरुण देवाचा प्राचीन मंदिर, जो पाण्यात अर्धा बुडालेला दिसतो. झीलमध्ये एक गोलाकार चबूतरा आहे, जो पाण्यावर तरंगत असल्यासारखा भासतो, ज्यामुळे या स्थळाची सुंदरता आणखी वाढते.
नवल सागर झील ऐतिहासिक महत्त्वामुळे प्रसिद्ध आहे. वरुण देवाचे मंदिर, जे पाण्यात बुडालेले दिसते, हे या झीलचे मुख्य आकर्षण आहे. वरुण देवता जल, समुद्र आणि आकाशीय नियमांचे देवता मानले जातात. त्यांना सत्य आणि न्यायाचे रक्षक म्हणूनही ओळखले जाते. ऋग्वेदात त्यांचा उल्लेख आहे आणि त्यांना पापांची क्षमा करणारा देवता मानला जातो.
नवल सागर ही 16 व्या शतकात बूंदीच्या महाराजा उम्मेद सिंह यांनी तयार केलेली मानव-निर्मित झील आहे. झील आयताकार असून, तिची लांबी 983 फूट आणि रुंदी 229 फूट आहे. झीलच्या चारही बाजूंना प्राचीन हवेल्या, मंदिरे आणि तारागढ़ किल्ला आहेत, ज्यामुळे या ठिकाणाची आकर्षकता वाढते. मंदिरात जाण्यासाठी पर्यटकांना नाव वापरावी लागते.
मानसूनच्या काळात, झीलमध्ये पाण्याची पातळी वाढल्याने दृश्य आणखी मनमोहक होते. पावसाच्या थेंबांनी झीलच्या पृष्ठभागावर सुंदर दृश्य निर्माण होते. तारागढ़ किल्ल्यावरून झीलचा विहंगम दृश्य देखील अप्रतिम आहे. झीलच्या काठावर सुंदर नक्काशीदार पायऱ्या आणि आराम करण्यासाठी छोटे मंडप आहेत.
नवल सागर केवळ नैसर्गिक सौंदर्याचे केंद्र नाही, तर बूंदीच्या सांस्कृतिक आणि आध्यात्मिक वारशाचा एक भाग आहे. स्थानिकांसाठी ही जागा विशेष महत्त्वाची आहे. बॉलीवुड चित्रपटांमध्येही या झीलची सुंदरता दाखवली गेली आहे, ज्यामुळे तिची लोकप्रियता वाढली आहे.
बूंदीला भेट देणारे पर्यटक नवल सागरवर नावाची सफर अवश्य करतात. नावेतून वरुण देवाच्या मंदिरापर्यंत जाणे एक रोमांचक अनुभव असतो. तारागढ़ किल्ल्यावर चढून संपूर्ण शहर आणि झीलचे दृश्य पाहणेही अविस्मरणीय ठरते.