जयपूर, 21 मे: राजस्थान पोलिसांच्या सायबर क्राइम शाखेने नागरिकांना आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (एआय) आणि डीपफेक तंत्रज्ञानावर आधारित सायबर ठगगिरीच्या वाढत्या धोक्याबद्दल सार्वजनिक चेतावणी दिली आहे.
अधिकाऱ्यांच्या माहितीनुसार, सायबर गुन्हेगार आता गूगल जेमिनी, ओपनएआय चॅटजीपीटी आणि एक्स एआय ग्रोक सारख्या साधनांचा दुरुपयोग करून आधाराची बायोमेट्रिक सुरक्षा भेदण्याचा प्रयत्न करत आहेत.
एडीजीपी (सायबर क्राइम) वी.के. सिंह यांनी सांगितले की, ठग आधी फिशिंग, सोशल इंजिनिअरिंग आणि डेटा लीकद्वारे पीडितांचा आधार नंबर, फोटो आणि मोबाइल नंबर मिळवतात.
त्यानंतर ते कॉमन सर्व्हिस सेंटर किंवा यूसीएल किटचा दुरुपयोग करून आधाराशी संबंधित मोबाइल नंबर बदलण्याचा प्रयत्न करतात.
एकदा मोबाइल नंबर बदलल्यावर ओटीपी गुन्हेगारांच्या हाती जातो, ज्यामुळे त्यांना डिजिटल खात्यांमध्ये अनधिकृत प्रवेश मिळतो.
अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, सायबर गुन्हेगार आता एआय आधारित डीपफेक तंत्रज्ञानाचा वापर करून अत्यंत वास्तविक दिसणारे फसव्या व्हिडिओ तयार करत आहेत, ज्यामध्ये व्यक्तीच्या चेहऱ्याची आणि डोळ्यांची हालचाल अनुकरण केली जाते.
अशा फसव्या व्हिडिओंचा वापर फेस ऑथेंटिकेशन सिस्टमला गंडवण्यासाठी आणि डिजिलॉकर, ई-केवाईसी प्लॅटफॉर्म तसेच ऑनलाइन बँकिंग सेवांमध्ये प्रवेश मिळवण्यासाठी केला जातो.
राजस्थान पोलिसांनी नागरिकांना अपील केली आहे की, त्यांनी तात्काळ आपल्या आधार बायोमेट्रिक्सला एमआधार अॅप किंवा यूआयडीएआयच्या अधिकृत वेबसाइटद्वारे लॉक करावे.
लॉक केल्यानंतर फिंगरप्रिंट आणि आयरिस डेटा वापरणे शक्य होणार नाही, जोपर्यंत आधार धारक स्वतः अनलॉक करत नाही.
नागरिकांना हे देखील सुचवले आहे की, त्यांनी नियमितपणे यूआयडीएआय पोर्टलवर आपल्या आधार ऑथेंटिकेशन इतिहासाची तपासणी करावी, जेणेकरून मागील सहा महिन्यांत त्यांचा आधार कसा आणि कुठे वापरला गेला आहे हे समजेल.
एडीजी सिंह यांनी लोकांना आधाराशी संबंधित मोबाइल नंबरमध्ये बदलाच्या एसएमएस अलर्टकडे दुर्लक्ष न करण्याचा सल्ला दिला आहे आणि आधारासोबत एक सक्रिय ईमेल आयडी जोडून ठेवण्याचे सुचवले आहे, जेणेकरून कोणत्याही बदलाची तात्काळ माहिती मिळू शकेल.
सायबर ठगगिरी किंवा प्रयत्नाच्या स्थितीत नागरिकांनी तात्काळ जवळच्या पोलिस स्थानक, सायबर पोलिस स्थानक किंवा राष्ट्रीय सायबर क्राइम रिपोर्टिंग पोर्टलवर तक्रार नोंदवावी.
याशिवाय, सायबर हेल्पलाइन नंबर 1930 वरही तक्रार नोंदवता येईल.