नई दिल्ली, 30 ऑक्टोबर: राष्ट्रीय एकता दिवस प्रतिवर्ष 31 ऑक्टोबरला सरदार वल्लभभाई पटेल यांच्या जयंतीनिमित्त साजरा केला जातो. हा दिवस भारतात राष्ट्रीय आणि राजकीय एकीकरणात त्यांच्या महत्त्वपूर्ण योगदानाचे स्मरण करतो. यामुळे राष्ट्राची संप्रभुता, शांति आणि अखंडता राखण्याचे महत्त्व अधोरेखित होते. नागरिकांना विविधतेत एकतेच्या प्रति प्रतिबद्ध राहण्याचे आवाहन केले जाते.
या दिवसाचे पहिले आयोजन भारत सरकारने 2014 मध्ये सरदार पटेल यांच्या योगदानाचे मान्यतेसाठी केले. 31 ऑक्टोबर 2015 रोजी, राष्ट्रीय एकता दिवसाच्या निमित्ताने, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी ‘एक भारत श्रेष्ठ भारत’ उपक्रमाची घोषणा केली.
या दिवशी देशभर ‘रन फॉर यूनिटी’ (एकता दौड) आयोजित केली जाते, ज्यामध्ये नागरिक मोठ्या उत्साहाने भाग घेतात. सरकारी कार्यालये, शाळा आणि संस्थांमध्ये राष्ट्रीय एकता शपथ घेतली जाते.
गुजरातच्या एकता नगर (केवडिया) येथे स्थित स्टॅच्यू ऑफ यूनिटीवर दरवर्षी 31 ऑक्टोबरला सरदार पटेल यांच्या जयंतीसाठी भव्य कार्यक्रम आयोजित केला जातो. या कार्यक्रमात पंतप्रधान नरेंद्र मोदी उपस्थित राहतात. यावर्षीही हा भव्य कार्यक्रम आयोजित केला जात आहे.
भारताचे पहिले उपप्रधानमंत्री आणि गृह मंत्री सरदार वल्लभभाई पटेल यांनी 1947 मध्ये स्वतंत्रतेनंतर राष्ट्रीय एकीकरण प्रक्रियेत महत्त्वाची भूमिका बजावली. त्यांनी 560 हून अधिक रियासतांना एकत्र करून भारत संघात समाविष्ट केले. भारतीय स्वतंत्रता अधिनियमानुसार, रियासतांच्या शासकांना भारत किंवा पाकिस्तानमध्ये सामील होण्याचा पर्याय देण्यात आला होता.
सरदार पटेल यांनी विभाजन टाळण्यासाठी कूटनीतिक चर्चा, समजूतदारपणा आणि आवश्यकतेनुसार कठोर प्रशासनिक उपायांचा अवलंब केला. त्यांच्या नेतृत्वाखालील राज्य विभागाने 15 ऑगस्ट 1947 पर्यंत किंवा त्यानंतर या राज्यांचे यशस्वी एकीकरण केले, ज्यामुळे आधुनिक भारताची क्षेत्रीय अखंडता सुनिश्चित झाली. त्यांच्या या कार्याचे स्मरण करण्यासाठी राष्ट्रीय एकता दिवस साजरा केला जातो.
–
ओपी/एएस