शिलांग, 12 मे: मेघालयचे मुख्यमंत्री कॉनराड के. संगमा यांनी सोमवारी भोइरिम्बोंगच्या उम्सली येथे एक बायोचार प्लांट उद्घाटन करताना सांगितले की, शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नात सुधारणा करणे राज्य सरकारच्या प्राथमिकतेत आहे. ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला बळकटी देण्यासाठी कृषी उत्पादनांमध्ये मूल्यवर्धन आवश्यक आहे.
पूर्वी री भोई जिल्ह्यातील ऑर्गेनिक एफपीसी प्रोसेसिंग प्लांटमध्ये स्थापित बायोचार प्लांट एक समुदाय-केंद्रित कार्बन निष्कासन उपक्रम म्हणून ओळखला जात आहे. याचा उद्देश सतत कृषीला प्रोत्साहन देणे, मृदा आरोग्य सुधारणे आणि शेतकऱ्यांसाठी अतिरिक्त उत्पन्नाचे संधी निर्माण करणे आहे.
सीएम संगमा यांनी सभेत सांगितले की, सरकारने मेघालयात कृषी उत्पादनक्षमता वाढवण्यासाठी अनेक उपक्रम सुरू केले आहेत. शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नात सुधारणा करणे हे सरकारच्या महत्वाच्या अजेंड्यांपैकी एक आहे. उत्तम मृदा व्यवस्थापन, गुणवत्तापूर्ण बियाण्यांची उपलब्धता आणि कार्यशील भांडवल सहाय्य यासारख्या योजनांद्वारे शेतकऱ्यांना समर्थन दिले जात आहे. कृषी उत्पादनांमध्ये मूल्यवर्धन शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नात वाढ करण्यासाठी अत्यंत आवश्यक आहे.
नवीन बायोचार प्लांटच्या संदर्भात त्यांनी सांगितले की, या प्रकल्पामुळे राज्याला अनेक पर्यावरणीय आणि आर्थिक लाभ होतील. “आमच्या राज्याची माती अम्लीय आहे, येथे प्रचंड पाऊस पडतो आणि बांस प्रचुर प्रमाणात उपलब्ध आहे, त्यामुळे बायोचार उत्पादन एक व्यवहार्य प्रस्ताव आहे,” असे ते म्हणाले.
मुख्यमंत्र्यांनी स्पष्ट केले की, प्लांटमध्ये स्थापित दोन पायरोलिसिस युनिट्स प्रक्रियेत कार्बन शोषण करून कार्बन पृथक्करणात महत्त्वाची भूमिका बजावतील. जैव-तेल आणि संश्लेषण गॅस (सिन्गॅस) यासारख्या उप-उत्पादांचा पर्यावरणास अनुकूल उपयोग केला जाऊ शकतो.
सेवानिवृत्त आयएफएस अधिकारी डॉ. एस. आशुतोष यांनी मेघालय सामुदायिक बायोचार उपक्रमाची संक्षिप्त माहिती दिली. या प्रकल्पाचा उद्देश बांस संसाधनांचा वापर करून सामुदायिक बायोचार उद्योगांद्वारे मृदा क्षरण, घटती उत्पादकता, वनस्पती रोग आणि जलवायु परिवर्तनाच्या परिणामांचा सामना करणे आहे.
कंप्लायंस कार्टने री भोई एफपीसी सह भागीदारीत कार्यान्वित केलेल्या या प्रकल्पाची किंमत 1.5 कोटी रुपये आहे.
हा प्लांट दररोज एक टन बांस प्रक्रिया करू शकतो आणि पुढील 20 वर्षांत सुमारे 6,000 मीट्रिक टन कार्बन डाइऑक्साइड कमी करण्यात मदत करेल. याशिवाय, 12 कोटी रुपये उत्पन्न मिळवण्याची अपेक्षा आहे. बांस कापणारे, मशीन ऑपरेटर आणि शेतकऱ्यांसह सुमारे 250 ते 300 सामुदायिक सदस्यांना या उपक्रमाचा थेट लाभ होईल.
–
ओपी/डीकेपी