गिर सोमनाथ, 11 मे: भगवान शिवाच्या 12 ज्योतिर्लिंगांपैकी एक असलेल्या सोमनाथ मंदिराच्या भव्य शिखरावर देशातील 11 पवित्र तीर्थांतील जलाने कुंभाभिषेक केला जाणार आहे. या विशेष कार्यक्रमात भारताचे प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदी सहभागी होणार आहेत.
या सोहळ्यात 11 तीर्थ स्थळांचे पवित्र जल मंदिराच्या 90 मीटर उंच शिखरावर चढवले जाईल. हा कार्यक्रम मंदिराच्या पुनर्निर्माण आणि पुनः प्राण-प्रतिष्ठा यांचा 75 वां वर्धापनदिन साजरा करण्यासाठी आयोजित ‘सोमनाथ अमृत पर्व-2026’ चा भाग आहे.
हा सोहळा 8 मे ते 11 मे दरम्यान आयोजित केला जाणार आहे. चार दिवस चालणाऱ्या या कार्यक्रमात भारतातील पहिल्या ज्योतिर्लिंग मंदिराच्या पुनर्निर्माणाचा 75 वां वर्धापनदिन साजरा केला जात आहे.
सोमनाथ मंदिराला सनातन वारसा पुनर्जागरणाचे प्रतीक मानले जाते. याचे पुनर्निर्माण भारताचे पहिले उपप्रधानमंत्री सरदार वल्लभभाई पटेल यांच्या प्रस्तावानंतर करण्यात आले.
आयोजकांच्या माहितीनुसार, पुनर्निर्मित सोमनाथ मंदिराच्या शिखरावर पहिल्यांदाच कुंभाभिषेक केला जाणार आहे. ही रस्म सामान्यतः दक्षिण भारतातील मंदिरांशी संबंधित मानली जाते आणि पारंपरिकरित्या प्रत्येक 10 ते 12 वर्षांनी शुद्धिकरण सोहळा म्हणून आयोजित केली जाते.
या अनुष्ठानासाठी 1,100 लीटर क्षमतेचा विशेष कलश तयार करण्यात आलेला आहे. अधिकाऱ्यांच्या माहितीनुसार, या कलशाचे वजन 760 किलोग्राम आहे आणि पाण्याने भरल्यावर त्याचे एकूण वजन सुमारे 1.86 मीट्रिक टन होईल.
हा कलश आठ फूट उंच आहे आणि यामध्ये 11 तीर्थ स्थळांमधून आणलेले पवित्र जल ठेवले जाईल.
कलशाला मंदिराच्या परिसराबाहेर उभी असलेल्या 350 टन क्षमतेच्या ऑल-टेरेन क्रेनच्या सहाय्याने मंदिराच्या शिखरावर पोहोचवले जाईल. अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, क्रेनच्या बूमला शिखराच्या 90 मीटर उंचीपर्यंत पोहोचवण्यासाठी विशेषतः वाढवले गेले आहे.
तयारीत समाविष्ट असलेल्या अधिकाऱ्यांच्या माहितीनुसार, संपूर्ण व्यवस्था ‘जीरो लोड प्रिंसिपल’ अंतर्गत तयार करण्यात आलेली आहे, जेणेकरून मंदिरावर कोणताही अतिरिक्त संरचनात्मक भार पडणार नाही आणि सोहळा सुरक्षित राहील.
रोड्स अँड बिल्डिंग्स विभागाने रिचुअल इन्फ्रास्ट्रक्चरच्या तयारी आणि इंस्टॉलेशनच्या कामाची देखरेख केली आहे.
कलशातील पाणी रिमोटने चालणाऱ्या सेंसर यंत्रणेद्वारे मंदिराच्या शिखरावर सोडले जाईल आणि वैदिक मंत्रोच्चाराच्या दरम्यान तीन मिनिटांत अभिषेक पूर्ण होण्याची अपेक्षा आहे.
या मोठ्या धार्मिक कार्यक्रमात 51 ब्राह्मण अतिरुद्र पाठ आणि वैदिक मंत्रोच्चार करत आहेत, तर 1.25 लाख आहुत्यांचा तीन दिवसीय महारुद्र यज्ञ देखील आयोजित केला गेला आहे.
समारोहात भारतीय वायुसेनेच्या सूर्य किरण एरोबैटिक टीमच्या सहा हॉक एमके-132 विमानांचा वापर करून एक खास एरियल डिस्प्ले देखील समाविष्ट आहे.