मुंबई, 26 एप्रिल: संगीताची दुनिया जलद गतीने बदलत आहे. एकेकाळी कलाकारांसाठी चित्रपटांमध्ये गाणी गाणे हेच सर्वात मोठे व्यासपीठ मानले जात होते, परंतु आता अनेक गायक आणि संगीतकार स्वतंत्र संगीताकडे वळत आहेत. या बदलत्या काळाबद्दल प्रसिद्ध सूफी गायक आणि संगीतकार मुजतबा अजीज नाजा यांनी संवाद साधला.
त्यांनी स्पष्ट केले की आज कलाकार स्वतंत्र संगीताकडे का आकर्षित होत आहेत आणि एआय कधीही संगीताची खरी आत्मा समजू शकत नाही, याबद्दल त्यांचे विचार काय आहेत.
मुजतबा अजीज नाजा म्हणाले, “स्वतंत्र संगीत कलाकारांना खुल्या मनाने काम करण्याची संधी देते. चित्रपटांमध्ये एका गाण्याच्या मागे अनेक लोकांची विचारशक्ती असते. तिथे दिग्दर्शक, निर्माता, संगीतकार आणि इतर अनेक लोक असतात, ज्यांची स्वतःची मते आणि अपेक्षा असतात. अशा वातावरणात कलाकार अनेकदा आपल्या खरी भावना आणि विचार व्यक्त करू शकत नाही. परंतु, स्वतंत्र संगीतामध्ये कलाकार त्याच्या मनाच्या आवाजानुसार काम करतो. येथे कोणताही दबाव नसतो आणि कलाकार आपल्या आवडीप्रमाणे संगीत तयार करू शकतो.”
त्यांनी पुढे सांगितले, “याच कारणामुळे आज अनेक कलाकार स्वतंत्र संगीताकडे झपाट्याने जात आहेत. सोशल मीडियाने या बदलाला आणखी सोपे केले आहे. पूर्वी कलाकारांना प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचण्यासाठी मोठ्या बॅनर आणि चित्रपट उद्योगावर अवलंबून राहावे लागे, पण आता ते आपल्या गाण्यांना थेट इंटरनेटद्वारे लोकांपर्यंत पोहोचवू शकतात.”
मुजतबा अजीज नाजा यांनी संगीत क्षेत्रात वाढत्या एआयच्या वापरावरही विचार व्यक्त केले. त्यांनी सांगितले, “एआय अनेक कामांमध्ये मदत करू शकतो, परंतु तो संगीताची आत्मा कधीही समजू शकत नाही. संगीत म्हणजे फक्त सुर आणि धुनांचा संगम नाही, तर त्यात मानवी भावना, दुःख, प्रेम आणि आध्यात्मिक संबंध देखील असतो.”
जेव्हा त्यांना विचारले की एआय कधी सूफी संगीत किंवा कव्वालीच्या गहराईला समजू शकेल का, नाजा म्हणाले, “मानवी रचनात्मकतेची कोणतीही सीमा नसते. यांत्रिक प्रणाली निश्चित मर्यादांमध्ये कार्य करतात, तर मानव आपल्या अनुभवांवर आणि भावनांवर आधारित नवीन गोष्टी निर्माण करतो. काही भावना अशा असतात, ज्या फक्त मानवी हृदयानेच अनुभवता येतात आणि त्या भावना संगीताला खास बनवतात.”
त्यांनी सांगितले, “आजकाल एआयच्या माध्यमातून कलाकारांच्या आवाजाची नक्कल करण्याचा मुद्दा देखील वाढत आहे. जर कोणाच्या आवाजाचा वापर केला जात असेल, तर त्या कलाकाराला त्याचा हक्क मिळावा लागतो. हा एक गंभीर मुद्दा आहे आणि संगीत उद्योगाने यावर लवकर लक्ष देणे आवश्यक आहे.”
–
पीके/एबीएम