नई दिल्ली, 1 जुलै: केंद्र सरकारने भारतात व्हाट्सएपच्या प्रस्तावित ‘यूजरनेम’ फीचरबाबत मेटाला औपचारिक नोटिस जारी केला आहे. सरकारने मेटाकडे या फीचरवर तीन दिवसांच्या आत विस्तृत स्पष्टीकरण मागितले आहे आणि स्पष्ट केले आहे की, या प्रकरणावर सरकारच्या सह परामर्श प्रक्रिया पूर्ण होईपर्यंत भारतात या फीचरचा वापर करू नये.
सरकारी सूत्रांच्या माहितीनुसार, सरकारला चिंता आहे की व्हाट्सएपचा हा नवीन यूजरनेम फीचर, जर पुरेशी सुरक्षा उपाययोजना न करता लागू केला गेला, तर याचा दुरुपयोग फर्जी ओळख, प्रतिरूपण, ऑनलाइन धोखाधडी आणि चुकीची माहिती पसरवण्यासाठी केला जाऊ शकतो.
यापूर्वीही सरकारने या फीचरबाबत गंभीर चिंता व्यक्त केली होती आणि मेटाला नोटिस देण्यावर विचार करत होते. सूत्रांचे म्हणणे आहे की, जर कोणत्याही नवीन फीचरमुळे धोखाधडी किंवा सायबर गुन्ह्यांची शक्यता वाढली, तर संबंधित मेसेजिंग प्लॅटफॉर्मची जबाबदारी निश्चित केली जाऊ शकते.
व्हाट्सएपचा हा नवीन फीचर वापरकर्त्यांना त्यांच्या मोबाइल नंबरची माहिती न देता कुटुंब, मित्र किंवा व्यवसायिकांशी संपर्क साधण्याची सुविधा देईल. यामध्ये वापरकर्ते सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मप्रमाणे एक अद्वितीय यूजरनेम निवडू शकतात. मेटाचे म्हणणे आहे की, या फीचरचा उद्देश वापरकर्त्यांच्या फोन नंबरची गोपनीयता सुरक्षित ठेवणे आहे आणि कोणाशी संपर्क साधण्यासाठी त्याच्या सटीक यूजरनेमची आवश्यकता असेल.
तथापि, सायबर सुरक्षा तज्ञांचे म्हणणे आहे की, जर मजबूत अँटी-अब्यूज प्रणाली तयार केली गेली नाही, तर ही सुविधा फर्जी प्रोफाइल, प्रतिरूपण आणि ऑनलाइन ठगीला प्रोत्साहन देऊ शकते, ज्यामुळे भारतातील करोडो वापरकर्ते प्रभावित होऊ शकतात.
गौरतलब आहे की, टेलीग्राम आणि सिग्नल सारख्या मेसेजिंग प्लॅटफॉर्मने यापूर्वीच वापरकर्त्यांना फोन नंबर लपवून फक्त यूजरनेमच्या माध्यमातून संवाद साधण्याची सुविधा दिली आहे.
भारतीय कायद्यांनुसार व्हाट्सएप आणि टेलीग्राम सारख्या मेसेजिंग प्लॅटफॉर्मचा सत्यापित मोबाइल नंबरसह असणे अनिवार्य आहे. टेलीकॉम सायबर सिक्योरिटी नियम, 2024 अंतर्गत दूरसंचार विभाग डिजिटल धोखाधडीवर अंकुश ठेवण्यासाठी सिम-बाइंडिंग संबंधित कठोर तरतुदी लागू करतो.
उद्यमी अंकुर वारिकूनेही या फीचरबाबत चिंता व्यक्त केली होती. त्यांनी सोशल मीडियावर सांगितले की, भारतासारख्या देशात व्हाट्सएपने मजबूत अँटी-अब्यूज प्रणाली तयार केली नाही, तर प्रसिद्ध व्यक्ती किंवा कंपनीशी संबंधित फर्जी यूजरनेम मोठ्या प्रमाणात धोखाधडीचा कारण बनू शकतात.