काहिरा, 8 फेब्रुवारी: ईरानचे विदेश मंत्री सैयद अब्बास अराघची यांनी म्हटले आहे की, त्यांना आशा आहे की अमेरिका सोबतच्या चर्चांचा नवीन टप्पा लवकरच सुरू होईल. त्यांनी एका दिवशी झालेल्या बैठकीला चांगली सुरुवात मानली, परंतु विश्वास पुन्हा निर्माण करण्यात वेळ लागेल असेही स्पष्ट केले.
अराघची यांनी अल जजीरा सोबतच्या मुलाखतीत सांगितले की, तेहरान आपल्या यूरेनियम समृद्धी कार्यक्रमाला सोडणार नाही, ज्याला त्यांनी एक अविभाज्य अधिकार म्हटले. या मुलाखतीचा प्रसार शनिवारी त्यांच्या टेलीग्राम चॅनेलवर फारसी भाषेत करण्यात आला.
न्यूज एजन्सी सिन्हुआच्या माहितीनुसार, अराघची यांनी पुढे सांगितले की, त्यांचा देश एक असे करार करण्यास तयार आहे जो आंतरराष्ट्रीय समुदायाला विश्वास देईल आणि त्यांच्या संवर्धन क्रियाकलापांचे संरक्षण करेल.
अराघची यांनी ईरानच्या यूरेनियमला परदेशात हस्तांतरित करण्याच्या विरोधात असल्याचे सांगितले. न्यूक्लियर विवाद फक्त चर्चेद्वारेच सोडवता येईल. मुलाखतीदरम्यान त्यांनी अमेरिकेच्या त्या मागणीला नकार दिला की ईरानने आपल्या मिसाइल कार्यक्रमावर बंदी घालावी. ईरानी विदेश मंत्री यांनी मिसाइलांना एक संरक्षणात्मक मुद्दा मानला, ज्यावर कधीही चर्चा होऊ शकत नाही.
ते म्हणाले, “जरी चर्चा अप्रत्यक्ष होती, तरी अमेरिकन प्रतिनिधींसोबत हात मिळवण्याची संधी मिळाली.” या दरम्यान त्यांनी अमेरिकेच्या त्या अहवालांना खोटी ठरवले ज्यामध्ये मस्कटमध्ये दोन्ही पक्षांमध्ये थोडा वेळ थेट चर्चा झाली असल्याचा दावा करण्यात आला होता.
कतरी मीडियाने सांगितले की, अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांचे खास दूत स्टीव विटकॉफ यांच्यासोबत चर्चा संपल्यानंतर अराघची दोहा गेले. तिथे त्यांनी कतरचे पंतप्रधान आणि विदेश मंत्री शेख मोहम्मद बिन अब्दुलरहमान बिन जसीम अल-थानी यांच्यासोबत बैठक घेतली.
ईरानचे मिलिट्री चीफ ऑफ स्टाफ, अब्दोलरहीम मौसवी यांनी अधिक आक्रमक लहजा स्वीकारला आणि चेतावणी दिली की, ईरानवर युद्ध थोपवण्याचा कोणताही प्रयत्न संपूर्ण मध्य पूर्वेत लढाईला आमंत्रण देईल. त्यांनी स्पष्ट केले की, ईरान युद्ध सुरू करणार नाही, परंतु आपल्या संप्रभुतेचे संरक्षण करण्यासाठी ठामपणे उत्तर देईल.
फ्लोरिडामध्ये मार-ए-लागो रिसॉर्टकडे जात असताना, एयर फोर्स वनमध्ये माध्यमांशी बोलताना ट्रंप यांनी ओमानच्या चर्चेला चांगले मानले आणि सांगितले की, ईरान अमेरिकेसोबत कोणत्याही प्रकारे समजूत काढण्यास इच्छुक आहे. दोन्ही पक्ष पुढील आठवड्यात पुन्हा भेटतील.
याशिवाय, ट्रंप यांनी ईरानसोबत व्यापार करणाऱ्या देशांवर २५ टक्के अतिरिक्त टॅरिफ लावण्याची घोषणा केली आहे. ट्रंप यांनी शुक्रवारी संबंधित कार्यकारी आदेशावर स्वाक्षरी केली, ज्यामध्ये ईरानसोबत व्यापार सुरू ठेवणाऱ्या देशांवर अतिरिक्त टॅरिफ लावण्याची धमकी दिली आहे.
अमेरिकेच्या सरकारने सांगितले की, हा निर्णय त्या सर्व देशांवर लागू होऊ शकतो जे थेट किंवा अप्रत्यक्षपणे ईरानकडून वस्तू किंवा सेवा खरेदी करतात.
मस्कटमध्ये झालेल्या चर्चेने वाढत्या क्षेत्रीय तणावाच्या पार्श्वभूमीवर एक नवीन कूटनीतिक प्रयत्न दर्शविला. अलीकडच्या आठवड्यात, अमेरिकेने मध्य पूर्वेत आपली लष्करी उपस्थिती वाढवली आहे. दुसरीकडे, ईरानने आपल्या तयारीला गती दिली आहे, ज्यामुळे क्षेत्रीय सरकारांमध्ये मोठ्या संघर्षाच्या धोक्याबद्दल चिंता वाढली आहे.
इजरायलने चर्चेवर लक्ष ठेवले आहे. पंतप्रधान बेंजामिन नेतन्याहू यांच्या कार्यालयाने शनिवारी माहिती दिली की, ते या आठवड्यात ट्रंप यांच्यासोबत चर्चा करण्यासाठी वॉशिंग्टनमध्ये जातील. नेतन्याहू यांचा विश्वास आहे की, कोणत्याही करारात ईरानच्या बॅलिस्टिक मिसाइल कार्यक्रमावर मर्यादा आणि त्यांच्या साथीदार उग्रवादी गटांच्या समर्थनावर बंदी घालणे आवश्यक आहे.
या आठवड्यातील सुरुवातीस मस्कट बैठकीपूर्वी, ट्रंपचे खास दूत विटकॉफ इजरायलमध्ये सल्लामसलत करण्यासाठी गेले होते. यावेळी पीएम नेतन्याहू यांनी सांगितले की, ईरानने वारंवार दाखवले आहे की त्यावर विश्वास ठेवता येत नाही.
मिस्र आणि यूएईने चर्चेला एक सकारात्मक पाऊल म्हणून स्वागत केले आहे. मिस्रचे विदेश मंत्री बद्र अब्देलती यांनी चर्चेच्या आयोजनात ओमानच्या भूमिकेचे कौतुक केले आणि न्यूक्लियर मुद्द्याचे चर्चेद्वारे समाधान करण्यासाठी काहिराच्या समर्थनाची पुन्हा पुष्टी केली. यूएईच्या विदेश मंत्रालयाने सांगितले की, ओमानच्या मध्यस्थतेने चर्चेसाठी चांगले वातावरण तयार करण्यात मदत केली आहे आणि असे परिणाम अपेक्षित आहेत जे क्षेत्रातील सुरक्षेला बळकटी देतील.
सऊदी अरबचे विदेश मंत्री फैसल बिन फरहान अल सऊद यांनी देखील चर्चेचे स्वागत केले आणि आशा व्यक्त केली की, यामुळे तणाव कमी होईल आणि क्षेत्रातील स्थिरतेला प्रोत्साहन मिळेल.
ते म्हणाले, “हा क्षेत्र अनेक संकटांनी दबलेला आहे आणि शांतता व स्थिरता मिळवण्यासाठी अमेरिका आणि ईरान यांच्यात एक कूटनीतिक उपाय आवश्यक आहे.”
कतारच्या विदेश मंत्रालयाच्या एका निवेदनानुसार, विदेश मंत्री यांनी शनिवारी दोहा येथे अराघची यांच्यासोबतच्या बैठकीत आशा व्यक्त केली की, चर्चेमुळे एक मोठा करार होईल जो संपूर्ण क्षेत्रातील स्थिरता आणि सुरक्षा मजबूत करेल.
–
केके/एएस