लखनऊ, 4 एप्रिल: उत्तर प्रदेशच्या मिर्जापुर जिल्ह्यातील मडिहान क्षेत्रात अदाणी फाउंडेशनच्या उपक्रमाने सुरू केलेल्या ‘दीदी कैफे’ने ग्रामीण भागात स्वच्छ आणि किफायती अन्नाची उपलब्धता वाढवली आहे. यामुळे महिलांना रोजगार मिळवण्यास आणि आत्मनिर्भरतेकडे वाटचाल करण्यास मदत झाली आहे.
उत्तर प्रदेशातील लहान शहरांमध्ये स्वच्छ आणि गुणवत्तापूर्ण अन्न मिळवणे एक मोठी आव्हान आहे. या आव्हानाला सामोरे जाताना अदाणी फाउंडेशनने मडिहानमध्ये ‘दीदी कैफे’ सुरू केले आहे, जे महिलांच्या सशक्तीकरणाचे एक यशस्वी मॉडेल बनले आहे.
2011 च्या जनगणनेनुसार, मिर्जापुरमध्ये महिलांची वर्क पॉपुलेशन रेशियो 22.7 टक्के आहे, जे ग्रामीण भागात कमी रोजगाराच्या संधी दर्शवते. ‘बेटी बचाओ स्वयं सहायता समूह’च्या माध्यमातून सुरू केलेल्या या कैफेने महिलांना नियमित उत्पन्नाचे साधन उपलब्ध करून दिले आहे.
या कैफेचे संचालन ‘बेटी बचाओ’ स्वयं सहायता समूहाच्या 10 महिलांच्या हातात आहे. समूहाच्या अध्यक्ष रिंकू देवी, सचिव बिट्टन आणि कोषाध्यक्ष जय ललिता यांच्या नेतृत्वात सोनी, जोहरा बेगम, नजबुल, सायरुन, हसीना बेगम, सोना बेगम आणि पार्वती यासारख्या इतर महिलांनी कैफेची संपूर्ण व्यवस्था सांभाळली आहे. अन्नाची गुणवत्ता आणि चव राखण्यासाठी एक पुरुष शेफची नियुक्ती करण्यात आली आहे.
देवरी कलां गावातील या महिलांनी सकाळपासून संध्याकाळपर्यंत अन्न बनवणे, सर्व्ह करणे आणि स्वच्छता राखण्याची जबाबदारी घेतली आहे. कैफेमध्ये स्थानिक स्नॅक्स, मिठाई, लंच आणि डिनरची सुविधा उपलब्ध आहे, ज्याची किंमत सर्वसामान्यांच्या आवाक्यात आहे. मडिहान तहसील कार्यालयाच्या समोर आणि यूपी राज्य राजमार्ग क्रमांक 5 वर असलेल्या या कैफेमध्ये स्थानिक लोकांसाठी तसेच प्रवाशांसाठी सहज प्रवेश आहे.
35 लोकांच्या बसण्याची क्षमता असलेला हा कैफे अदाणी थर्मल पॉवर प्लांटच्या कर्मचार्यांमध्ये, तहसील कर्मचाऱ्यांमध्ये, सामुदायिक आरोग्य केंद्राच्या स्टाफमध्ये, विद्यार्थ्यांमध्ये, मजुरांमध्ये आणि सामान्य नागरिकांमध्ये लोकप्रिय होत आहे. ‘दीदी कैफे’ची सर्वात मोठी खासियत म्हणजे येथे स्वच्छता आणि गुणवत्ता राखली जाते. कैफेमध्ये प्रीमियम क्वालिटीचे तेल आणि खाद्यपदार्थ वापरले जातात आणि अन्न बनवताना आणि सर्व्ह करताना कठोर हायजीन मानकांचे पालन केले जाते. ग्राहकांसाठी आरामदायक बसण्याची व्यवस्था देखील उपलब्ध आहे, जी लहान शहरांमध्ये कमीच आढळते.
ही पहिल्यांदाच उदाहरण आहे की महिलांना संधी आणि संसाधने दिल्यास, त्या केवळ त्यांच्या कुटुंबाचीच नाही तर संपूर्ण समाजाची आर्थिक आणि सामाजिक स्थिती बदलू शकतात. मडिहानचा ‘दीदी कैफे’ आज ग्रामीण महिलांची आय वाढवण्यास आणि लोकांना चांगले अन्न उपलब्ध करून देण्यास एक प्रेरणादायक मॉडेल बनला आहे.