वाराणसी, 14 एप्रिल: वाराणसीमध्ये येणाऱ्या भक्तांसाठी साक्षी विनायकाचे दर्शन अत्यंत महत्त्वाचे मानले जाते. येथे भक्तांची ‘हाजिरी’ लागते, म्हणजेच त्यांनी काशीमध्ये येण्याची साक्ष देण्याची परंपरा आहे.
या मंदिरात भगवान गणेशाला साक्षी म्हणून पूजा केली जाते. मान्यता आहे की, प्रत्येक भक्त काशीच्या यात्रेवर आल्यावर भगवान गणेश त्यांच्या यात्रेचा गवाह बनतात आणि ही माहिती भगवान शिवपर्यंत पोहोचवतात.
साक्षी विनायक मंदिर विश्वनाथ गलीत स्थित आहे. आकाराने मोठे नसले तरी, याचे धार्मिक महत्त्व खूप गहन आहे. जर एखाद्या व्यक्तीने काशीमध्ये येऊन येथे दर्शन घेतले नाही, तर त्याची यात्रा अधूरी मानली जाते. कितीही मोठ्या मंदिरांचे दर्शन घेतले तरी साक्षी विनायकाच्या येथे हाजिरी न लावल्यास यात्रा पूर्ण होत नाही.
विशेषतः पंचकोसी परिक्रमा करणाऱ्या श्रद्धालूंसाठी येथे येणे अत्यावश्यक आहे. पंचकोसी परिक्रमा काशीच्या आजूबाजूला 10 मीलची धार्मिक यात्रा आहे, जी अत्यंत पवित्र मानली जाते. या यात्रेनंतर भक्त साक्षी विनायक मंदिरात येऊन आपली उपस्थिती नोंदवतात, ज्यामुळे त्यांची यात्रा मान्य होते.
या मंदिराची एक खास गोष्ट म्हणजे भगवान गणेशाच्या एका हातात कलम आणि दुसऱ्या हातात पुस्तक आहे. याचा अर्थ असा आहे की ते प्रत्येक भक्ताच्या यात्रेचा लेखा-जोखा ठेवतात. कोण काशीमध्ये आला, कोणत्या मंदिरांचे दर्शन घेतले, याचा रेकॉर्ड भगवान गणेशाकडे असतो. त्यामुळे त्यांना साक्षी विनायक म्हटले जाते.
या मंदिराचे निर्माण 18 व्या शतकात मराठा पेशव्यांनी केले असल्याचे मानले जाते. हे चौकोनी संरचनेत आहे आणि दिसायला साधे असले तरी याची आस्था खूप गहन आहे.
–
पीआईएम/पीएम