दिल्ली, 15 एप्रिल: भारतीय रेल्वेने वित्त वर्ष 2025-26 मध्ये 741 कोटी प्रवाशांना सेवा दिली आहे. ब्रॉड गेज नेटवर्कच्या 99.6 टक्के भागाचे विद्युतीकरण झाले आहे, ज्यामध्ये दररोज सुमारे 25,000 ट्रेन्स चालवल्या जातात. ही माहिती सरकारने बुधवारी दिली.
आधिकारिक निवेदनानुसार, 2025-26 मध्ये एकूण उत्पन्न सुमारे 80,000 कोटी रुपयांपर्यंत वाढले आहे. एकूण मालवाहतूक 1,670 मिलियन टन (एमटी) पर्यंत पोहोचली आहे.
2014 पर्यंत भारताच्या रेल्वे नेटवर्कचे केवळ 20 टक्के विद्युतीकरण झाले होते, ज्यामुळे कार्यक्षमता मर्यादित होती आणि डिझेल इंधनावर अवलंबित्व अधिक होते. मार्च 2026 पर्यंत 69,873 रूट किलोमीटर (आरकेएम) विद्युतीकरण झाले आहे, जे 2014 मध्ये 21,801 आरकेएम होते.
सरकारने सांगितले की रेल्वे विद्युतीकरणामुळे 2024-25 मध्ये सुमारे 180 कोटी लिटर डिझेलची बचत झाली आहे, ज्यामुळे कच्च्या तेलाच्या आयातात घट झाली आणि सुमारे 6,000 कोटी रुपयांची बचत झाली.
देशातील विद्युतीकरणाचे प्रमाण आता ब्रिटन (39 टक्के), रशिया (52 टक्के) आणि चीन (82 टक्के) पेक्षा अधिक आहे.
कवच स्वयंचलित ट्रेन सुरक्षा प्रणाली 3,100 किलोमीटरपेक्षा अधिक मार्गांवर कार्यान्वित झाली आहे, आणि अतिरिक्त 24,400 किलोमीटर मार्गांवर याचे कार्यान्वयन सुरू आहे.
व्हिडिओ देखरेख प्रणाली (व्हीएसएस) 1,874 रेल्वे स्थानकांपर्यंत विस्तारित करण्यात आली आहे, ज्यामध्ये प्रवाशांच्या सुरक्षेसाठी एआय-आधारित विश्लेषण आणि चेहरा ओळख तंत्रज्ञानाचा वापर केला जातो.
एकीकृत प्रवासी माहिती प्रणाली (आयपीआयएस), राष्ट्रीय ट्रेन चौकशी प्रणाली (एनटीईएस) शी संबंधित, 1,405 स्थानकांवर लागू करण्यात आली आहे, ज्यामुळे वेळेवर घोषणांची आणि प्रवाशांशी चांगला संवाद सुनिश्चित होतो.
निवेदनात म्हटले आहे, “गेल्या दशकात ट्रॅक संरचनेला रणनीतिकरित्या मजबूत करण्यात आले आहे. 2014-26 दरम्यान एकूण 54,600 किलोमीटर रेल्वे ट्रॅकचे नूतनीकरण करण्यात आले आहे, ज्यामुळे विश्वसनीयता आणि कार्यप्रदर्शनात सुधारणा झाली आहे.”
110 किमी प्रति तासपेक्षा अधिक गती सहन करण्यास सक्षम ट्रॅकची लांबी 31,445 किमीवरून 85,000 किमीवर वाढली आहे, ज्यामुळे कार्यप्रदर्शन जलद आणि अधिक कार्यक्षम झाले आहे.
जानेवारी 2026 मध्ये सुरू झालेल्या वंदे भारत स्लीपर सेवेला सुरुवातीच्या तीन महिन्यात 119 ट्रिपमध्ये 1.21 लाख प्रवाशांना वाहून नेले.
वित्त वर्ष 2025-26 मध्ये वंदे भारत एक्सप्रेस नेटवर्कवर सुमारे 3.98 कोटी प्रवाशांनी यात्रा केली, ज्यामुळे प्रवासी वापरात मजबूत वाढ दर्शवते. सुरुवातीपासून आतापर्यंत, वंदे भारत एक्सप्रेसने 1 लाख ट्रिपमध्ये 9.1 कोटींहून अधिक प्रवाशांना वाहून नेले आहे.
निम्न आणि मध्यम उत्पन्न गटातील कुटुंबांना किफायती वाहतुकीसाठी, भारतीय रेल्वेने अमृत भारत एक्सप्रेस सुरू केली आहे – पूर्णपणे नॉन-एसी आधुनिक ट्रेन, जी आराम आणि सुरक्षेत सुधारणा करताना किफायती प्रवासाचे पर्याय प्रदान करते.
18 मार्च 2026 पर्यंत, भारतीय रेल्वे नेटवर्कवर 60 अमृत भारत एक्सप्रेस सेवा कार्यरत आहेत.
–