वॉशिंग्टन, 22 एप्रिल: अमेरिकेचे पूर्व राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार एचआर मॅकमास्टर यांनी ईरानशी संबंधित कूटनीतिक प्रयत्नांमध्ये पाकिस्तानच्या भूमिकेवर गंभीर प्रश्न उपस्थित केले आहेत. त्यांनी पाकिस्तानला चीनचा “क्लायंट” मानत त्याच्या मध्यस्थतेवर शंका व्यक्त केली.
मॅकमास्टर यांनी एका विशेष मुलाखतीत सांगितले की, पाकिस्तानला चीनी कम्युनिस्ट पार्टीचा निकट सहयोगी मानले पाहिजे; त्यामुळे ईरान-अमेरिका वार्तेत त्याची भूमिका निष्पक्ष मानता येणार नाही.
हे विधान त्या वेळी आले आहे, जेव्हा अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी मंगळवारी इस्लामाबादमध्ये प्रस्तावित अमेरिका-ईरान वार्तेच्या दुसऱ्या फेरीला रद्द केले.
मॅकमास्टर यांनी चीनच्या भूमिकेवरही भाष्य केले. त्यांनी सांगितले की, बीजिंगची ईरानमधील विद्यमान व्यवस्थेला कायम ठेवण्याची इच्छा आहे. “चीनी कम्युनिस्ट पार्टी ईरानमध्ये इस्लामिक रिपब्लिकला सत्तेत ठेवण्यासाठी उत्सुक आहे,” असे त्यांनी नमूद केले. त्यांच्या मते, चीनचा हा दृष्टिकोन क्षेत्रीय शक्ती संतुलन आणि आर्थिक हितांशी संबंधित आहे.
त्यांनी सूचित केले की, पाकिस्तानच्या मध्यस्थतेची ऑफर पूर्णपणे निष्पक्ष असू शकत नाही. “या वार्तांमध्ये मध्यस्थ बनण्याची ऑफर मागे काही न काही लपलेला उद्देश असू शकतो,” असे मॅकमास्टर म्हणाले.
पाकिस्तानाच्या सुरक्षा धोरणावर टिप्पणी करताना त्यांनी आपल्या अनुभवाला “निराशाजनक” म्हटले. त्यांच्या मते, पाकिस्तान अनेकदा दुहेरी धोरण स्वीकारतो—एकीकडे तो आतंकवादविरोधी सहकार्याची चर्चा करतो, तर दुसरीकडे विरोधकांना समर्थन देतो.
मॅकमास्टर यांनी भारताने अनेक वेळा उपस्थित केलेले मुद्दे नवीन नसल्याचे सांगितले. “पाकिस्तान 1940 च्या दशकाच्या अखेरीपासूनच आतंकवादी संघटनांना आपल्या परदेश धोरणाचा साधन म्हणून वापरत आहे,” असे त्यांनी स्पष्ट केले.
चीन-ईरान संबंधांवर भाष्य करताना त्यांनी सांगितले की, बीजिंगची आर्थिक मदत तेहरानसाठी अत्यंत महत्त्वाची आहे. “चीन ईरानच्या तेलाचा सुमारे 90 टक्के खरेदी करतो, ज्यामुळे तिथल्या सरकारला आर्थिक आधार मिळतो,” असे त्यांनी सांगितले. त्यांच्या मते, यामुळे ईरान आपल्या क्षेत्रीय क्रियाकलापांना चालू ठेवण्यात सक्षम राहतो.
मॅकमास्टर यांनी निष्कर्ष काढला की, या सर्व घटकांचा विचार करता, पाकिस्तानची कूटनीतिक भूमिका चीनच्या व्यापक धोरणापासून वेगळी करून पाहता येणार नाही.