नवी दिल्ली, 3 मे: बेंगलुरूस्थित एक खासगी अंतराळ स्टार्टअप गैलेक्सी आईने विकसित केलेला उपग्रह मिशन दृष्टि रविवारी स्पेसएक्स फाल्कन 9 रॉकेटच्या साहाय्याने यशस्वीपणे लॉन्च करण्यात आला. या उपग्रहाच्या माध्यमातून प्रतिकूल हवामान आपत्ती, कृषी आणि सीमा देखरेख याबाबत प्रभावी चित्रे मिळवता येणार आहेत. प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदींनी एक्सवर गैलेक्सी आयच्या संस्थापकांना आणि संपूर्ण टीमला शुभेच्छा दिल्या.
मोदींनी पोस्टमध्ये म्हटले, “गैलेक्सी आयने सुरू केलेले मिशन दृष्टि अंतराळ प्रवासात एक महत्त्वाची उपलब्धी आहे. जगातील पहिला ऑप्टोसार उपग्रह आणि भारतात तयार केलेला सर्वात मोठा खासगी उपग्रह यशस्वीपणे प्रक्षिप्त झाला आहे. हे नवोन्मेष आणि राष्ट्रनिर्माणासाठी आमच्या युवांचा उत्साह दर्शविते. गैलेक्सी आयच्या संस्थापकांना आणि संपूर्ण टीमला हार्दिक शुभेच्छा.”
रविवारी 190 किलोग्राम वजनाचा मिशन दृष्टि उपग्रह कॅलिफोर्नियातून लॉन्च करण्यात आला. हा भारतीय खासगी कंपनीद्वारे तयार केलेला सर्वात मोठा उपग्रह आहे. या उपग्रहात एकाच उपग्रहावर मल्टीस्पेक्ट्रल कॅमेरा आणि सिंथेटिक एपर्चर रडार (SAR) इमेजर समाविष्ट आहे.
दृष्टि मिशनचा मुख्य आधार ऑप्टोसार नावाचा एक नवीन हायब्रिड प्रणाली आहे, जो एकाच प्लॅटफॉर्मवर ऑप्टिकल इमेजिंग आणि सिंथेटिक एपर्चर रडार (SAR) यांना एकत्र करतो. पारंपरिकपणे उपग्रह किंवा तर ऑप्टिकल सेंसर किंवा रडारवर अवलंबून असतात.
ऑप्टिकल प्रणाली चित्रे रंगीत आणि विस्तृतपणे कैद करतात, परंतु आभाळ आणि अंधारामुळे जमीनीवरील स्पष्ट चित्रे मिळवता येत नाहीत. दुसरीकडे, रडार प्रणाली रेडिओ तरंगांचा वापर करून आभाळाच्या पार पाहतात आणि रात्रीही कार्यरत राहतात, तरीही त्यांचे चित्रे सामान्यतः कमी स्पष्ट असतात.
ऑप्टोसार एकाच उपग्रहात दोन्ही तंत्रज्ञान एकत्र करून या अंतराला भरून काढतो. हे एकाच वेळी ऑप्टिकल आणि रडार डेटा एकत्र करते आणि नंतर आउटपुटला एकत्रित चित्रात विलीन करते. परिणामी, प्रत्येक हवामानात आभाळ असतानाही पृथ्वीची अत्यंत विस्तृत चित्रे मिळवता येतील. हे भारतातील सर्वात उच्च-रिझॉल्यूशन उपग्रहांपैकी एक आहे.
या यशस्वी प्रक्षेपणामुळे भारताच्या अंतराळ प्रवासात जागतिक भागीदारींची वाढती भूमिका स्पष्ट होते. स्पेसएक्सच्या प्रक्षेपण सेवांचा लाभ घेत, भारतीय स्टार्टअप अत्याधुनिक पेलोड विकासावर लक्ष केंद्रित करत आहेत.
मिशन दृष्टि भारताच्या अंतराळ क्षेत्रात एक बदल दर्शवितो, जो सरकारच्या नेतृत्वापासून दूर जाऊन खासगी नवोन्मेषाद्वारे चालवला जात आहे. गैलेक्सी आय उपग्रहाच्या डेटा क्षमतांना चालू करण्याच्या तयारीत आहे, हे मिशन पृथ्वीवर लक्ष ठेवण्याचे मार्ग पुन्हा परिभाषित करू शकते, ज्यामुळे वेळ किंवा हवामानाची पर्वा न करता स्पष्ट आणि अधिक विश्वसनीय माहिती मिळवता येईल.