काठमांडू, 29 एप्रिल: नेपालमध्ये पर्वतारोहण, ट्रेकिंग आणि साहसी पर्यटन हे पर्यटन उद्योगाचे मुख्य आधारस्तंभ आहेत. पण आता नेपाळ सरकार वेलनेस पर्यटनाला देखील आपल्या मुख्य धारणांमध्ये समाविष्ट करणार आहे.
या उद्देशाने संस्कृती, पर्यटन आणि नागरी उड्डाण मंत्रालयाने ‘राष्ट्रीय वेलनेस पर्यटन धोरण (2026-2035) आणि क्रियाविधी योजना (2026-2030)’ सुरू केली आहे. याचा उद्देश नेपालला वेलनेस, आध्यात्मिक आणि साहसी पर्यटनासाठी आकर्षक ठिकाण बनवणे आहे. यामुळे पर्यटन उत्पादनांमध्ये विविधता येईल आणि स्पर्धा वाढेल. देशाचे लक्ष्य आहे की 2030 नंतर दरवर्षी 10,000 हून अधिक वेलनेस पर्यटक येतील आणि 20 ते 30 मिलियन अमेरिकन डॉलरची कमाई होईल.
वेलनेस पर्यटनाला प्रोत्साहन देण्यासाठी नेपाळ सरकारने 2027 वर्षाला ‘वेलनेस पर्यटन वर्ष’ म्हणून साजरा करण्याची घोषणा केली आहे. 15 एप्रिल रोजी देशाने पहिले ‘वर्ल्ड वेलनेस डे’ साजरा केला, ज्यामध्ये नेपाळची महत्त्वाची भूमिका होती.
या धोरणात चार मुख्य क्षेत्रांचा समावेश आहे: स्पा आणि मसाज सेवा, आयुर्वेद क्लिनिक, योग व ध्यान, आणि नैसर्गिक उपचार व आध्यात्मिकता.
योजनेनुसार, नेपाळमध्ये किमान पाच प्रमुख ठिकाणी एकत्रित वेलनेस केंद्रे उभारली जातील आणि पर्यटकांच्या समाधानावर लक्ष केंद्रित केले जाईल.
इन्फ्रास्ट्रक्चर आणि सुविधांचा विकास टप्प्याटप्प्याने केला जाईल आणि जास्तीत जास्त वेलनेस पर्यटकांना आकर्षित केले जाईल. 2026-27 मध्ये पहिल्या टप्प्यात 500 ते 1,000 विदेशी पर्यटकोंना आणून सुविधांचा परीक्षण केला जाईल. दुसऱ्या टप्प्यात (2028-29) सुविधांचा विस्तार केला जाईल आणि 3,000 ते 5,000 विदेशी पर्यटकांना आकर्षित करण्याचे लक्ष्य असेल.
2030 नंतर या धोरणाचे लक्ष्य असेल की नेपाळ वेलनेस पर्यटनाच्या एक मजबूत आणि विकसित बाजार म्हणून उभा राहील आणि दरवर्षी 10,000 हून अधिक विदेशी पर्यटक येतील.
या धोरणात 2027 पर्यंत वेलनेस पर्यटनासाठी ब्रँड ओळख आणि बाजारातील हिस्सा वाढवण्याची योजना आहे. ‘आरोग्य नेपाल’ (वेलनेस नेपाल) नावाने एक मार्केटिंग मोहीम सुरू केली जाईल. याशिवाय एक कोड ऑफ कंडक्ट लागू केला जाईल आणि 2027 च्या अखेरीस राष्ट्रीय वेलनेस मानक आणि नियम तयार केले जातील.
मंत्रालयानुसार, नेपाळमध्ये वेलनेस पर्यटनाची मोठी संभाव्यता आहे कारण येथील संस्कृती, आध्यात्मिक परंपरा आणि नैसर्गिक वातावरण विशेष आहे.
मंत्रालयाने सांगितले की, जरी जगभरात वेलनेस पर्यटन जलद गतीने वाढत आहे, तरी नेपाळच्या पारंपरिक उपचार पद्धती आणि शांत नैसर्गिक ठिकाणांचा पूर्णपणे वापर झालेला नाही.
सरकारचा विश्वास आहे की वाढत्या मागणीच्या पार्श्वभूमीवर सस्टेनेबल पर्यटनाला प्रोत्साहन देणे एक चांगला संधी आहे, ज्यामुळे हवामानावर अवलंबून असलेल्या साहसी पर्यटन आणि पारंपरिक सांस्कृतिक पर्यटनावर अवलंबित्व कमी होईल.