प्रयागराज, 5 मे: केंद्रीय राज्य मंत्री डॉ. जितेंद्र सिंह यांनी मंगळवारी सांगितले की, गेल्या दशकात भारताने संरक्षण उपकरणांच्या मोठ्या आयातकापासून निर्यातक म्हणून आपली ओळख निर्माण केली आहे. यामध्ये संरक्षण उत्पादन 174% वाढून 1.54 लाख कोटी रुपये झाले आहे, तर संरक्षण निर्यात 34 पट वाढून 23,622 कोटी रुपये झाली आहे.
मंत्री म्हणाले की, एकूण संरक्षण निर्यातामध्ये सुमारे 15,000 कोटी रुपयांचा सहभाग खाजगी क्षेत्राचा आहे, जो सहकारी संरक्षण उत्पादनाच्या दिशेने एक मोठा बदल दर्शवतो.
प्रयागराजमध्ये आयोजित नॉर्थ टेक सिम्पोजियम 2026 मध्ये त्यांनी सांगितले की, भारत आपल्या संरक्षण क्षेत्राच्या प्रवासाच्या एक निर्णायक टप्प्यावर पोहोचला आहे, जिथे तंत्रज्ञान, स्वदेशी नवकल्पना आणि खाजगी क्षेत्राची भागीदारी देशाची नवीन जागतिक ओळख ठरवत आहे. त्यांनी सांगितले की, आता युद्ध फक्त शारीरिक शक्तीवर नाही तर प्रगत तंत्रज्ञान, रिअल-टाइम डेटा प्रणाली आणि स्वयंचलित प्लॅटफॉर्मवर आधारित आहे.
भारताच्या वाढत्या तांत्रिक आधाराबद्दल बोलताना मंत्री म्हणाले की, अंतराळ, परमाणु ऊर्जा, आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स आणि क्वांटम तंत्रज्ञान यासारख्या क्षेत्रांचा आता संरक्षण तयारीत महत्त्वाचा वाटा आहे. त्यांनी सांगितले की, भारत क्वांटम-सुरक्षित संवाद क्षमतांमध्ये जलद प्रगती करत आहे, जी भविष्याच्या युद्ध प्रणालींमध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावेल.
सरकारच्या वाढत्या समर्थनावर प्रकाश टाकताना त्यांनी सांगितले की, 2026-27 च्या बजेटमध्ये संरक्षण क्षेत्रासाठी 6.81 लाख कोटी रुपये आवंटित केले आहेत, जे मागील वर्षाच्या तुलनेत 9.5% अधिक आहे.
डॉ. जितेंद्र सिंह म्हणाले की, प्रमुख क्षेत्रांमध्ये सुधारणा उद्योगांच्या सहभागासाठी नवीन संधी उघडत आहेत, ज्यामुळे नवकल्पनांची गती वाढली आहे आणि स्वदेशी तंत्रज्ञानाचा विस्तार शक्य झाला आहे. त्यांनी सांगितले की, निधी आणि धोरणात्मक उपक्रमांद्वारे सरकार संशोधन, विकास आणि तैनातीसाठी मजबूत इकोसिस्टम तयार करत आहे.
त्यांनी समन्वयाच्या महत्त्वावर जोर देत सांगितले की, सशस्त्र बलांच्या परिचालन गरजा, वैज्ञानिक संशोधन आणि औद्योगिक क्षमतांमध्ये समन्वय मजबूत करणे आवश्यक आहे, जेणेकरून एक आत्मनिर्भर आणि सशक्त संरक्षण इकोसिस्टम तयार होईल. त्यांनी डिझाइनपासून तैनातीपर्यंतच्या प्रक्रियेला जलद गती देण्याची आणि विश्वसनीयता, विस्तार क्षमता आणि दीर्घकालिक स्थिरतेवर लक्ष केंद्रित करण्याची आवश्यकता व्यक्त केली.
मंत्री यांनी सशस्त्र बलांच्या बदलत्या भूमिकेवरही प्रकाश टाकला आणि सांगितले की, ते राष्ट्रीय सुरक्षेतच नाही तर आपत्ती व्यवस्थापन आणि मानवी सहाय्यातही महत्त्वपूर्ण योगदान देत आहेत. त्यांनी अलीकडील घटनांचा उल्लेख करताना सांगितले की, वेळेत हस्तक्षेप केल्याने अनेक लोकांचे प्राण वाचले.
नॉर्थ टेक सिम्पोजियम 2026 चे आयोजन 4 ते 6 मे दरम्यान प्रयागराजमध्ये केले जात आहे. हा कार्यक्रम सशस्त्र बल, उद्योग, शैक्षणिक संस्था आणि स्टार्टअप्सना एकत्र आणून मिशन-उन्मुख स्वदेशी समाधान विकसित करण्याची संधी देतो, जे बदलत्या परिचालन गरजांनुसार असतील.
या कार्यक्रमात आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स, मानवरहित प्रणाली, काउंटर-ड्रोन तंत्रज्ञान, रोबोटिक्स, सायबर आणि इलेक्ट्रॉनिक युद्ध, संवाद प्रणाली, गतिशीलता प्लॅटफॉर्म आणि उच्च उंचीच्या क्षेत्रांसाठी ऑपरेशनल सपोर्ट यासारख्या प्रमुख क्षेत्रांवर लक्ष केंद्रित केले गेले आहे. या आयोजनात 280 हून अधिक उद्योग भागीदार सहभागी होत आहेत.
डॉ. जितेंद्र सिंह म्हणाले की, संरक्षण क्षेत्रात आत्मनिर्भरतेच्या दिशेने भारताचा प्रयत्न तांत्रिक संप्रभुतावर आधारित आहे, ज्यामध्ये देशात महत्त्वाच्या तंत्रज्ञानाचा विकास, स्वामित्व आणि संरक्षण समाविष्ट आहे. त्यांनी विश्वास व्यक्त केला की, सशस्त्र बल, उद्योग आणि संशोधन संस्थांच्या सहकार्यामुळे भारत एक अग्रगण्य संरक्षण तंत्रज्ञान राष्ट्र म्हणून जलद उभारी घेईल.
–
डीबीपी