नवी दिल्ली, १३ एप्रिल: केंद्रीय कृषी मंत्री शिवराज सिंह चौहान यांनी रविवारी मध्य प्रदेशातील चार जिल्ह्यांसाठी (सीहोर, रायसेन, विदिशा आणि देवास) जिल्हा-स्तरीय कृषी रोडमैपचा पहिला सेट जारी केला. या उपक्रमाचा उद्देश शेतीला अधिक लाभदायक बनवणे आणि टिकाऊ पद्धतींचा वापर वाढवणे आहे.
रायसेन जिल्ह्यात चालू असलेल्या तीन-दिवसीय ‘उन्नत कृषी महोत्सव’च्या दुसऱ्या दिवशी हे रोडमैप जारी करण्यात आले. या कार्यक्रमात शेतकऱ्यांपासून ते वैज्ञानिक, कृषी तज्ञ, सरकारी अधिकारी आणि कृषी उपकरणे, बीज व इतर सामग्री पुरवणाऱ्या कंपन्यांपर्यंत विविध हितधारक एकत्र आले.
शिवराज सिंह चौहान यांनी सभेत सांगितले की, आता फक्त कृषी उत्पादन वाढवण्यावर लक्ष केंद्रित करण्याऐवजी, स्थानिक कृषी-जलवायु परिस्थितींनुसार ‘योग्य पिके’ स्वीकारण्याची गरज आहे. त्यांनी शेतकऱ्यांना पारंपरिक पिकांपासून पुढे जाऊन, पशुपालन, बागवानी, मधुमक्खी पालन आणि जैविक शेतीसारख्या विविध उपक्रमांद्वारे उत्पन्न वाढवण्याचे आवाहन केले.
जिल्हा-विशिष्ट योजनांमध्ये जलाच्या कुशल वापर, पिकांचे विविधीकरण, जलवायु-अनुकूल कृषी आणि बाजार संपर्क सुधारण्यावर विशेष लक्ष देण्यात आले आहे. काही भागांमध्ये भूजल पातळीत घट ही चिंतेची बाब बनली आहे, त्यामुळे जल संरक्षण आणि संसाधनांचा सर्वोत्तम वापर या रोडमैपमध्ये प्राथमिकता दिली गेली आहे.
कृषी मंत्र्यांनी टमाटर, कांदा, लसूण आणि शिमला मिर्च यांसारख्या पिकांबरोबरच अनारासारख्या फळांवरही लक्ष केंद्रित केले. त्यांनी शेतकऱ्यांना ड्रॅगन फ्रूट आणि एवोकॅडो यांसारख्या नवीन पिकांची लागवड करण्यासाठी प्रोत्साहित केले. या उपक्रमाची एक महत्त्वाची वैशिष्ट्य म्हणजे ब्लॉक स्तरावर ‘बीज ग्राम’ विकसित केले जातील, ज्यामुळे शेतकऱ्यांना उच्च गुणवत्ता असलेले बीज सहज उपलब्ध होतील.
शिवराज सिंह चौहान यांनी सांगितले की, प्रत्येक ब्लॉकमध्ये सुमारे १० गावांची स्थापना केल्यास कृषी उत्पादनात २० टक्के वाढ होऊ शकते. या कार्यक्रमाला केंद्र आणि राज्य सरकारांच्या विविध योजनांच्या माध्यमातून मदत मिळेल, ज्यामध्ये भारतीय कृषी संशोधन परिषद (आयसीएआर) कडून तांत्रिक सहकार्य देखील उपलब्ध होईल.