वॉशिंग्टन, 11 एप्रिल: अमेरिका आणि ईरान इस्लामाबादमध्ये युद्धविरामावर महत्त्वपूर्ण चर्चा करण्याच्या तयारीत आहेत. दोन्ही पक्षांमध्ये गहन अविश्वास, परस्पर विरोधी मागण्या आणि संघर्षातून बाहेर पडण्याचा वाढता दबाव यामुळे ही चर्चा होणार आहे.
द वॉशिंग्टन पोस्टच्या अहवालानुसार, दोन्ही पक्षांमध्ये “युद्धातून बाहेर पडण्याचा मार्ग शोधण्याची गरज” आहे, परंतु त्याशिवाय काहीही सामान्य दिसत नाही. चर्चेपूर्वी, दोन्ही देशांनी एकमेकांवर चुकीच्या हेतूने काम करण्याचा आरोप केला आहे.
अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी ईरानच्या सार्वजनिक प्रस्तावाला धोका ठरवला आणि सांगितले की, तेहरान होर्मुज स्ट्रेटमधील जहाजांच्या वाहतुकीवर बंदी घालून बेईमानी करत आहे.
दुसरीकडे, ईरानने ठराविक अटी ठेवलेल्या आहेत. द वॉशिंग्टन पोस्ट आणि द न्यूयॉर्क टाइम्सच्या माहितीनुसार, ईरानच्या संसद अध्यक्ष मोहम्मद बाघेर गालिबफ यांनी सांगितले की, चर्चेला सुरुवात होण्यापूर्वी प्रतिबंधित आणि ब्लॉक केलेले संपत्ती मुक्त करणे आवश्यक आहे.
अमेरिकन प्रतिनिधींचा गट उपराष्ट्रपती जेडी वेंसच्या नेतृत्वात आहे. द वॉशिंग्टन पोस्टच्या माहितीनुसार, त्यांनी माध्यमांशी बोलताना म्हटले, “माझ्या मते, हे सकारात्मक असेल. जर ईरान चांगल्या हेतूने चर्चा करत असेल तर आम्ही निश्चितपणे हात पुढे करण्यास तयार आहोत.”
पाकिस्तानने स्वतःला एक महत्त्वाचा मध्यस्थ म्हणून सादर केले आहे. द वॉल स्ट्रीट जर्नलच्या अहवालानुसार, पाकिस्तानी पंतप्रधान शहबाज शरीफ यांनी चर्चेला ‘करो किंवा मरो’ असा क्षण म्हटले आहे.
ही चर्चा अशा वेळी होत आहे जेव्हा मोठ्या प्रमाणात परिसरातील परिस्थिती अस्थिर आहे. द वॉशिंग्टन पोस्ट आणि द न्यूयॉर्क टाइम्सच्या माहितीनुसार, तांत्रिक युद्धविराम लागू आहे, परंतु लेबनानमध्ये इजरायली ऑपरेशन सुरू आहे, ज्यामुळे राजनैतिक प्रयत्नांना अडथळा येत आहे.
द वॉशिंग्टन पोस्टच्या माहितीनुसार, एक मोठा अडथळा होर्मुज स्ट्रेट आहे, जो एक आवश्यक जागतिक ऊर्जा मार्ग आहे. ईरानने अशा नियंत्रणांची अंमलबजावणी केली आहे ज्यामुळे टँकरांना परवानगी घेणे आवश्यक आहे आणि टोल वसूल करणे सुरू केले आहे. या निर्णयाला अमेरिकन अधिकाऱ्यांनी “गैर-कायदेशीर” ठरवले आहे.
होर्मुज संकटाचा परिणाम जागतिक बाजारपेठेवर दिसून आला आहे. यामुळे तेलाच्या किंमतीत वाढ झाली आहे. अमेरिका होर्मुज स्ट्रेट पुन्हा पूर्णपणे उघडण्याची इच्छा व्यक्त करत आहे, तर ईरान या समुद्री मार्गावर आपला दबदबा राखण्यास उत्सुक आहे.
चर्चेची स्थिती अद्याप खूप वेगळी आहे. द वॉशिंग्टन पोस्टच्या माहितीनुसार, ईरानने यूरेनियम संवर्धन थांबवण्याची आणि आपल्या मिसाइल कार्यक्रमावर बंदी घालण्याची अमेरिकेची मागणी नाकारली आहे. तर अमेरिका बॅनमध्ये सवलत देण्याची तयारी फक्त करारानंतरच करेल, असे संकेत देत आहे.
चर्चा थेट असेल की मध्यस्थीच्या माध्यमातून, हे अद्याप स्पष्ट नाही. द वॉशिंग्टन पोस्टने दिलेल्या माहितीनुसार, दोन्ही पक्ष वेगवेगळ्या ठिकाणी बसू शकतात. वेंसवर सध्या एक मोठी जबाबदारी आहे. द वॉल स्ट्रीट जर्नलने अहवाल दिला आहे की ट्रम्पने त्यांना चर्चेचे नेतृत्व करण्यासाठी पाठवले आहे. त्यामुळे या चर्चेचा परिणाम उपराष्ट्रपतीच्या राजकीय समजुतीवर अवलंबून आहे.
पाकिस्तानच्या भूमिकेबद्दल द न्यूयॉर्क टाइम्सने अहवाल दिला आहे की पाकिस्तानने प्रारंभिक युद्धविरामात मदत केली आणि अंतर्गत आर्थिक आणि सुरक्षा आव्हानांनंतरही वॉशिंग्टन आणि तेहरान दोन्हीच्या संबंधांचा फायदा घेत आहे.
सध्याची लढाई या वर्षाच्या सुरुवातीला वाढली, ज्यामुळे जागतिक ऊर्जा पुरवठ्यावर धोका निर्माण झाला. या आठवड्यात काही काळासाठी युद्धविराम झाला, परंतु तो किती काळ टिकेल हे निश्चित नाही कारण दोन्ही पक्ष एकमेकांच्या हेतूंची चाचणी घेत आहेत.
–
केके/वीसी