दिल्ली, 21 एप्रिल: आजच्या धावपळीच्या जीवनशैलीमुळे उच्च रक्तदाब (हायपरटेंशन) वाढण्याची समस्या वाढत आहे. लहान-लहान गोष्टींवर गुस्सा किंवा ताण यामुळेही याची समस्या गंभीर बनते. अनेक वेळा याचे लक्षणे स्पष्ट दिसत नाहीत, म्हणूनच याला ‘साइलेंट किलर’ असेही म्हटले जाते. योग्य जीवनशैली आणि काही सवयींमध्ये बदल करून यावर नियंत्रण ठेवता येते.
जर तुमचे वजन जास्त असेल, तुम्ही जास्त मीठ खाता, धूम्रपान किंवा मद्यपान करता, किंवा तुमच्या दिनचर्येत शारीरिक क्रियाकलाप नाहीत, तर तुम्हाला उच्च रक्तदाब होण्याचा धोका वाढतो. सततच्या ताणामुळेही याची समस्या गंभीर होऊ शकते. काही लोकांमध्ये ही समस्या कुटुंबीय कारणांमुळेही असते.
उच्च रक्तदाबाचे प्रारंभिक लक्षणे सामान्यतः हलकी असतात, जसे की सकाळी डोकेदुखी, चक्कर येणे, घाबरणे, हृदयाची धडधड वाढणे किंवा कधी कधी नाकातून रक्त येणे. जर हे लक्षणे वारंवार दिसत असतील, तर त्याकडे दुर्लक्ष करू नका आणि तात्काळ रक्तदाब तपासा.
योग आणि योग्य आहार तुमच्यासाठी मोठा आधार ठरू शकतात. योग केवळ शरीरासाठीच नाही, तर मनासाठीही शांती प्रदान करतो. दररोज 20-30 मिनिटे योग केल्याने ताण कमी होतो आणि रक्तदाब नियंत्रित राहतो. ताडासन, भुजंगासन, शशांकासन आणि शवासन हे काही सोपे योगासन आहेत. यासोबतच अनुलोम-विलोम, भ्रामरी आणि शीतली यांसारखे प्राणायाम मनाला शांत ठेवतात आणि हृदयाची धडधड सामान्य ठेवतात. योगाचा परिणाम हळूहळू, पण दीर्घकाळ टिकणारा असतो.
आहाराबद्दल बोलायचे झाल्यास, उच्च रक्तदाब नियंत्रित करण्यासाठी सर्वात आधी मीठाची मात्रा कमी करा. जास्त मीठ रक्तदाब वाढवते. तळलेले आणि जास्त तेलाचे पदार्थ टाळा. तुमच्या आहारात हिरव्या भाज्या आणि फळांचा समावेश करा. लौकी, करेला, खीरा, गाजर, आंवला यांसारखे पदार्थ फायदेशीर आहेत. ज्वारी, गहू यांसारखे धान्यही चांगले पर्याय आहेत. छाछ आणि हलका आहार पचायला सोपा असतो आणि शरीराला हलका ठेवतो. यासोबतच पुरेसे पाणी प्या आणि कैफीनचा (चहा-कॉफी) वापर कमी करा.
जीवनशैलीतील लहान-लहान बदलही मोठा प्रभाव टाकतात. जसे दररोज जलद चालणे, वेळेवर झोपणे, रात्री उशिरापर्यंत जागणे टाळणे आणि मानसिकदृष्ट्या आरामदायक राहणे. दिवसातून काही वेळ स्वतःसाठी काढा आणि ध्यान करा, संगीत ऐका किंवा तुमचा आवडता काम करा.
–
पीआईएम/वीसी