दिल्ली, 6 एप्रिल: गर्भावस्था दरम्यान कब्ज होणे सामान्य आहे, परंतु काही महिलांना यामुळे अनेक समस्यांचा सामना करावा लागतो. हे मुख्यतः हार्मोनल बदल आणि शारीरिक दबावामुळे होते. काही सोप्या घरगुती उपायांनी या समस्येवर आराम मिळवता येतो.
गर्भावस्थेत प्रोजेस्टेरोन हार्मोन वाढतो, ज्यामुळे आंतांच्या मांसपेश्या ढिल्या होतात. यामुळे अन्न पचविणे आणि मल बाहेर काढणे यामध्ये अधिक वेळ लागतो. वाढत्या गर्भाशयाचा पोटावरचा दबाव देखील आंतांची गती कमी करतो. काही महिलांमध्ये कमी फायबर असलेला आहार, कमी पाणी पिणे किंवा जास्त कैफीन (कॉफी आणि चहा) सेवन करणेही कब्जाचे कारण बनू शकते. डॉक्टरांनी दिलेल्या आयरन टॅब्लेट्समुळेही कब्ज वाढू शकतो.
आहारात बदल करून आणि पुरेसे पाणी पिऊन या समस्येवर मात करता येऊ शकते. दररोज 8-10 गिलास पाणी पिण्याचा प्रयत्न करा. जास्त चहा किंवा कॉफी टाळा, कारण यामुळे शरीरात पाण्याची कमतरता होऊ शकते. हलका आणि पचायला सोपा आहार जसे की साबुत धान्य, डाळी, हिरव्या पानांच्या भाज्या, मौसमी फळे आणि ताज्या भाज्या खाणे फायदेशीर ठरते. आहार नेहमी ताजा आणि गरम असावा. हलकी व्यायाम किंवा थोडी चालणे देखील आंतांची गती वाढविण्यात मदत करू शकते.
शौचालयाचा वेळ नियमित करण्याचा प्रयत्न करा. सकाळी उठल्यावर किंवा जेवणानंतर शौचालयात जाणे आवश्यक आहे. तथापि, आंतरिक दबाव टाकणे किंवा जोर लावणे टाळा.
घरेलू उपायांनी आराम मिळत नसेल तर काही आयुर्वेदिक उपाय देखील उपयुक्त ठरू शकतात. उदाहरणार्थ, त्रिफला चूर्ण किंवा अविपत्तिकर चूर्ण. 2 ग्रॅम त्रिफला चूर्ण गरम पाण्यासोबत रात्री झोपण्यापूर्वी घेऊ शकता. अविपत्तिकर चूर्ण देखील दिवसातून दोन वेळा 2 ग्रॅम घेणे फायदेशीर आहे. हे उपाय पचन सुधारण्यात आणि कब्जापासून आराम देण्यात मदत करतात.
जर मल त्याग करताना तीव्र वेदना, रक्त येणे किंवा समस्या दीर्घकाळ टिकली, तर त्वरित डॉक्टरांचा सल्ला घ्या. कधी कधी हे गंभीर समस्येचे संकेत असू शकते.