दिल्ली, 16 एप्रिल: चीनच्या व्यावसायिक अंडरवॉटर डेटा सेंटरांबद्दल अमेरिकन तज्ञ चिंतित आहेत. त्यांचा विश्वास आहे की या केंद्रांमुळे समुद्राला धोका निर्माण होऊ शकतो, कारण यामुळे मोठ्या प्रमाणात उष्णता बाहेर निघते. यामुळे वियतनाम आणि फिलिपीन्स सारख्या शेजारील देशांवरही नकारात्मक परिणाम होऊ शकतो.
चीनने आपले पहिले व्यावसायिक अंडरवॉटर डेटा सेंटर हेनान द्वीपाच्या दक्षिण-पूर्व किनाऱ्यावर, दक्षिण चीन समुद्राच्या उथळ पाण्यात स्थापित केले आहे. या प्रकल्पाचे नाव ‘हाइलान्सिन’ आहे. एका अहवालानुसार, हे केंद्र आता एआय (आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस) आणि बिग डेटा क्षेत्रातील इंटरनेट कंपन्यांना डेटा स्टोरेज आणि संगणन सेवा प्रदान करत आहे.
‘हाइलान्सिन’ पूर्वी चीनी नौसेनेसाठीही काम करत होते. कंपनी स्मार्ट शिप सिस्टम, समुद्री डेटा आणि समुद्राचे नकाशे तयार करत होती. 2022 मध्ये अमेरिकेच्या वाणिज्य विभागाने या कंपनीला ब्लॅकलिस्ट केले होते. आरोप होता की त्यांनी अमेरिकन तंत्रज्ञानाचा वापर करून असे सिस्टम तयार केले, ज्यामुळे रशियाला युक्रेनच्या किनाऱ्यावर पाणबुडी, गोताखोर आणि युद्धपोतांवर लक्ष ठेवण्यास मदत होऊ शकते.
अहवालानुसार, चीन समुद्राला केवळ एक संसाधन म्हणूनच नाही तर एक रणनीतिक शस्त्र म्हणूनही वापरत आहे. म्हणजेच, एआयच्या वाढत्या वापरामुळे होणारा पर्यावरणीय नुकसान समुद्रात टाकत आहे, जो संपूर्ण जगाची सामायिक संपत्ती आहे. यासोबतच, चीन सस्त्या एआय संगणकीय सेवांचा सर्वात मोठा पुरवठादार बनण्याच्या स्पर्धेत आहे.
एक सामान्य अंडरवॉटर डेटा सेंटर पॉड सुमारे 500 किलोवाट ते 1 मेगावाट ऊर्जा वापरतो. ‘हाइलान्सिन’ची योजना 100 पॉड्स स्थापित करण्याची आहे, म्हणजे एकूण 50 ते 100 मेगावाट ऊर्जा वापरली जाईल.
जर 100 मेगावाट उष्णता सतत समुद्रात सोडली गेली, तर प्रत्येक सेकंदाला सुमारे 10 कोटी जूल ऊर्जा पाण्यात जाते.
जरी यामध्ये प्रगत कूलिंग सिस्टम असले तरीही, इतकी उष्णता आसपासच्या समुद्री पाण्याचे तापमान काही तासांत वाढवू शकते.
अहवालात असेही म्हटले आहे की आर्थिक प्रगतीसाठी चीनचा पर्यावरणीय रेकॉर्ड आधीच कमजोर आहे. उदाहरणार्थ, दुर्लभ खनिजांच्या उत्पादनात चीन आघाडीवर आहे, परंतु यासाठी मोठा पर्यावरणीय नुकसान झाला आहे. हजारो वर्ग किलोमीटर जमीन आणि तलाव खराब झाले आहेत आणि आसपासच्या लोकांच्या आरोग्यावरही नकारात्मक परिणाम झाला आहे. एक टन दुर्लभ खनिज काढण्यासाठी सुमारे 2000 टन कचरा आणि विषारी पाणी तयार होते.
सध्या हे अंडरवॉटर डेटा सेंटर चीनच्या तटीय भागात आहेत आणि शेजारील देशांपासून काही अंतरावर आहेत, परंतु समुद्र एक बंद प्रणाली नाही. यामध्ये सोडलेली उष्णता हळूहळू संपूर्ण समुद्री प्रणालीत पसरते.
‘हाइलान्सिन’चे म्हणणे आहे की त्यांच्या प्रणालीमुळे पाण्याचे तापमान जास्तीत जास्त दोन डिग्री सेल्सियसपर्यंत वाढते, जे नियंत्रणात आहे. टीकाकारांचे म्हणणे आहे की समुद्राला ‘फ्री हीट सिंक’ म्हणून वापरणे चुकीचे आहे, कारण हे संपूर्ण जगाची सामायिक संपत्ती आहे.
अहवालानुसार, भविष्यात चीन सस्त्या एआय सेवांचा (टोकन) जागतिक बाजारात विक्री सुरू करू शकतो, जे सस्त्या ऊर्जा आणि अंडरवॉटर इन्फ्रास्ट्रक्चरवर आधारित असतील. जसे पूर्वी सौर पॅनेल आणि इलेक्ट्रिक गाड्यांसोबत झाले, तसेच लोक या एआय सेवांना जलद स्वीकारतील. जरी त्यांच्या मागे होणाऱ्या पर्यावरणीय नुकसानावर कमी लक्ष दिले जाईल.
–
एवाई/डीकेपी