दिल्ली, 21 एप्रिल: नवजात शिशु साठी आईचे दूध अमूल्य पोषण स्रोत आहे. जन्मानंतर लगेचच हे दूध शिशुच्या शारीरिक आणि मानसिक विकासासाठी आवश्यक पोषक तत्वे प्रदान करते. यामध्ये असलेल्या अँटीबॉडीज शिशुची रोग प्रतिकारक क्षमता वाढवतात आणि त्याला विविध संक्रमणांपासून सुरक्षित ठेवतात.
जन्मानंतर जो गाढा पिवळा दूध निघतो, त्याला कोलोस्ट्रम म्हणतात. हे दूध कधीही फेकू नये, कारण हे शिशुच्या पहिल्या लसीसमान कार्य करते. यामध्ये व्हिटॅमिन ए आणि इम्युनिटी वाढवणारे घटक भरपूर प्रमाणात असतात. त्यामुळे, शिशुच्या जन्मानंतर एका तासाच्या आत स्तनपान सुरू करणे आवश्यक आहे.
महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे, शिशुला पहिल्या सहा महिन्यांपर्यंत फक्त आईचे दूधच द्यावे. काही लोकांना वाटते की उन्हाळ्यात शिशुना पाणी द्यावे, पण हे आवश्यक नाही. आईच्या दुधात पुरेसे पाणी असते, जे शिशुची तहान भागवते आणि भूकही मिटवते.
शिशुला जेव्हा भूक लागेल, तेव्हा त्याला स्तनपान करणे आवश्यक आहे. याला डिमांड फीडिंग म्हणतात, जे शिशु साठी सर्वोत्तम आहे. यामुळे शिशुचा पोट चांगला भरतो आणि दूध उत्पादनही योग्य राहते.
स्तनपान करताना शिशुची योग्य पकड महत्त्वाची आहे. जर शिशुने योग्य प्रकारे स्तन पकडले नाही, तर त्याला पुरेसे दूध मिळणार नाही आणि आईला वेदना होऊ शकतात. त्यामुळे सुरुवातीला थोडा लक्ष देणे आवश्यक आहे, आणि गरज भासल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
जन्मानंतर शिशुना कधीही शहद, घुट्टी किंवा इतर काहीही देऊ नये. हे पदार्थ स्वच्छ नसतात आणि शिशुना संक्रमण किंवा दस्ताची समस्या होऊ शकते.
आईसाठीही स्तनपान फायदेशीर आहे. यामुळे शरीर लवकर रिकव्हर होते आणि गर्भाशय लवकर सामान्य स्थितीत येते. तसेच, हे नैसर्गिकरित्या पुढील गर्भधारणेला काही काळ थांबवण्यात मदत करते.
–
पीआईएम/वीसी