नवी दिल्ली, 25 मार्च: केंद्र सरकारने बुधवारी संसदेत सांगितले की, दुर्लभ खनिज आणि लिथियमच्या शोधात वेगाने दुर्लभ पृथ्वी खनिज स्थायी चुंबकाची घरगुती उत्पादन क्षमता वर्ष 2030 पर्यंत 5,000 टनपर्यंत पोहोचेल.
केंद्रीय पृथ्वी विज्ञान राज्यमंत्री डॉ. जितेंद्र सिंह यांनी लोकसभेत सांगितले की, भारताने दुर्लभ पृथ्वी स्थायी चुंबकांचे घरगुती उत्पादन वाढविण्यासाठी आणि लिथियमसारख्या महत्त्वाच्या खनिजांच्या शोधासाठी प्रयत्नांना गती दिली आहे. याचे लक्ष्य 2030 पर्यंत उत्पादन क्षमता 5,000 टनपर्यंत वाढवणे आहे.
केंद्रीय मंत्र्यांनी सांगितले की, देशातील दुर्लभ पृथ्वी स्थायी चुंबकांची सध्या आवश्यकता सुमारे 4,000 टन आहे, जी 2030 पर्यंत सुमारे 8,000 टनपर्यंत वाढण्याची अपेक्षा आहे. ही वाढ घरगुती क्षमतांच्या जलद विस्ताराची आवश्यकता दर्शवते.
त्यांनी पुढे सांगितले की, नुकतीच नियोडिमियम-आयरन-बोरॉन स्थायी चुम्बकांची प्रायोगिक प्रकल्प सुरू करण्यात आले आहेत, तर विशाखापट्टणममध्ये समैरियम-कोबाल्ट चुम्बक संयंत्र 500 टन प्रति वर्षाच्या प्रारंभिक उत्पादन क्षमतेसह सुरू करण्यात आले आहे. पुढील टप्प्यात या क्षमतेला 2,000 टनपर्यंत वाढवून 2030 पर्यंत 5,000 टनपर्यंत पोहोचवले जाईल.
सरकार महत्त्वाच्या खनिजांच्या शोध आणि विकासात गती आणण्यासाठी विविध मंत्रालयांसोबत समन्वय साधून काम करत आहे.
लिथियम आणि दुर्लभ पृथ्वीचे घटक इलेक्ट्रिक वाहने, नवीकरणीय ऊर्जा, इलेक्ट्रॉनिक्स, संरक्षण, एयरोस्पेस आणि अंतराळ अनुप्रयोगांसाठी महत्त्वाचे आहेत. हे स्वच्छ ऊर्जा परिवर्तनासह विश्वसनीय ऊर्जा प्रणालींच्या आवश्यकतेला समर्थन देण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावतील.
केंद्रीय मंत्र्यांच्या मते, भारत आयातावर अवलंबित्व कमी करण्यासाठी, घरगुती उत्पादन वाढविण्यासाठी आणि भविष्याच्या औद्योगिक व तांत्रिक विकासास समर्थन देण्यासाठी एक मजबूत पुरवठा साखळीवर लक्ष केंद्रित करत आहे.