इस्लामाबाद, मे 6: पाकिस्तान गेल्या काही महिन्यांपासून गंभीर आरोग्य समस्येमुळे चर्चेत आहे. गेल्या नऊ महिन्यात, रुग्णालयांच्या लापरवाहीमुळे अनेक मुलांना एचआयव्ही संसर्ग झाला आहे. हा मुद्दा पाकिस्तानच्या संसदेतही उपस्थित करण्यात आला. आरोग्य विभागाने संसदीय समितीसमोर आणखी चिंताजनक माहिती सादर केली आहे. त्यानुसार, उपचार घेत असलेल्या सुमारे 20,000 एचआयव्ही संक्रमित रुग्ण “लापता” आहेत.
पाकिस्तान राष्ट्रीय असेंब्लीच्या आरोग्य संबंधी स्थायी समितीला सांगण्यात आले की एचआयव्ही/एड्सच्या उपचारासाठी एंटीरेट्रोवायरल थेरपी (एआरटी) केंद्रांमध्ये नोंदणीकृत सुमारे 20,000 रुग्ण आता “लापता” आहेत. या खुलासाने फॉलो-अप, समुपदेशन आणि रुग्णांना उपचारांमध्ये ठेवण्याच्या व्यवस्थेवर गंभीर प्रश्न उपस्थित केले आहेत.
प्रमुख दैनिक डॉनच्या माहितीनुसार, समितीच्या अध्यक्ष डॉ. महेश कुमार मलानी यांनी देशात एचआयव्ही/एड्सच्या वाढत्या प्रकरणांवर चिंता व्यक्त केली आणि आरोग्य मंत्रालयाकडून विस्तृत माहिती मागितली. मंत्रालयाने बंद दरवाज्यात (इन-कॅमेरा) माहिती देण्याचा प्रस्ताव ठेवला, परंतु समितीच्या सदस्यांनी पारदर्शकतेची आवश्यकता सांगून तो नाकारला.
आंकड्यानुसार, पाकिस्तानमध्ये एचआयव्ही संक्रमण वेगाने वाढत आहे. गेल्या 15 वर्षांत नवीन प्रकरणांमध्ये सुमारे 200 टक्के वाढ झाली आहे—2010 मध्ये 16,000 असलेल्या प्रकरणांची संख्या 2024 मध्ये 48,000 पर्यंत पोहोचली आहे. एक अंदाजानुसार, संक्रमितांची एकूण संख्या 369,000 आहे, तर नोंदणीकृत प्रकरणे 84,000 आहेत. 2025 मध्ये 14,000 नवीन प्रकरणे समोर आली. यामध्ये सुमारे 20,000 रुग्ण, ज्यांनी उपचार सुरू केले होते, आता लापता आहेत.
आरोग्य मंत्री मुस्तफा कमाल यांनी सांगितले की देशातील एचआयव्ही/एड्स कार्यक्रमांना सहारा ग्लोबल फंडिंगवर अवलंबून आहे.
समितीने प्रसाराच्या कारणांकडे लक्ष वेधले आहे. बाजारात असुरक्षित सिरिंज उपलब्ध आहेत, रक्त बँक आणि ट्रान्सफ्यूजन प्रणालीवर लक्ष ठेवले जात नाही. जागरूकता मोहिमांची कमतरता, सामाजिक बहिष्काराचा भिती आणि उपचार सुरू केल्यानंतर रुग्णांचा प्रणालीतून बाहेर जाणे चिंताजनक आहे.
राष्ट्रीय स्तरावर प्रसार दर 0.2% आहे (वैश्विक सरासरी 0.5% पेक्षा कमी), परंतु ताऊंसा, कोट मोमिन आणि दक्षिण पंजाब सारख्या क्षेत्रांमध्ये संक्रमण वाढले आहे, जे नियंत्रणातील कमकुवतपणा दर्शवते.
कराचीतील तीन रुग्णालयांमध्ये गेल्या नऊ महिन्यात मुलांमध्ये एचआयव्ही प्रकरणांमध्ये तीव्र वाढ झाली आहे. तज्ञांनी हे “धोकादायक” मानले असून राष्ट्रीय आरोग्य आपत्कालीन स्थिती जाहीर करण्याची मागणी केली आहे.
तज्ञांनी सुरक्षित वैद्यकीय पद्धती, सिंगल-यूज सिरिंजच्या कडक पालनाची आणि एचआयव्ही, हेपेटायटिस बी, सी आणि इतर संसर्गजन्य रोगांची विश्वसनीय माहिती उपलब्ध असलेल्या राष्ट्रीय डेटा डॅशबोर्डची शिफारस केली आहे. हा मुद्दा आरोग्य प्रणालीतील कमतरता नाही, तर जागरूकता, निरीक्षण आणि सामाजिक दृष्टिकोनाचीही आव्हान दर्शवतो. 20,000 “लापता” रुग्ण हे दर्शवतात की उपचार सुरू करणेच पुरेसे नाही—त्यांना कायम ठेवणे आणि प्रणालीत जोडणे देखील तितकेच महत्त्वाचे आहे.