नवी दिल्ली, 8 एप्रिल: रेल्वे मंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी भारतीय रेल्वे सुरक्षा क्षेत्रात आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस (एआय) च्या महत्त्वावर जोर दिला. त्यांनी सांगितले की, “कॅमेर्यांचे प्रणाली डोळे असतील आणि एआय त्याचा मेंदू.” हा तांत्रिक बदल रेल्वे सुरक्षा मजबूत करण्यात क्रांतिकारी ठरत आहे.
यात्री सुविधांमध्येही मोठा सुधारणा करण्यात आला आहे. इंटीग्रेटेड पैसेंजर इंफॉर्मेशन सिस्टम (आयपीआयएस) चा विस्तार करण्यात आला आहे, ज्यामध्ये इलेक्ट्रॉनिक ट्रेन इंडिकेटर बोर्ड, कोच गाइडेंस सिस्टम आणि पब्लिक एड्रेस सिस्टम समाविष्ट आहेत. आयपीआयएस आता नेशनल ट्रेन इंक्वायरी सिस्टम (एनटीईएस) शी जोडले गेले आहे, ज्यामुळे स्टेशन्सवर ट्रेन्स संबंधित माहिती आणि घोषणांची रिअल-टाइम उपलब्धता सुनिश्चित झाली आहे. ही सुविधा आतापर्यंत 1,405 रेल्वे स्टेशन्सवर लागू करण्यात आली आहे.
संचार व्यवस्थेला बळकट करण्यासाठी विविध रेल्वे जोनमध्ये टनल कम्युनिकेशन सिस्टम लागू करण्यात आले आहे. विशेषतः उधमपुर-श्रीनगर-बारामुला रेल लिंक (यूएसबीआरएल) प्रकल्पात ही प्रणाली महत्त्वाची ठरत आहे. यामुळे सुरंगांमध्ये काम करणाऱ्या कर्मचार्यां आणि कंट्रोल सेंटर यांच्यात निर्बाध संचार साधता येत आहे, ज्यामुळे कठीण भागांमध्ये सुरक्षा आणि समन्वय सुधारला आहे.
रेल्वेच्या टेलीकॉम इन्फ्रास्ट्रक्चरला आधुनिक बनवण्यात आले आहे. इंटरनेट प्रोटोकॉल मल्टी-प्रोटोकॉल लेबल स्विचिंग (आयपीएमपीएलएस) तंत्रज्ञानाद्वारे एक उच्च क्षमतेचे नेटवर्क तयार केले जात आहे, जे वर्तमान आणि भविष्याच्या गरजा पूर्ण करेल. यामुळे व्हिडिओ निगराणी, मोबाइल ट्रेन रेडिओ कम्युनिकेशन (एमटीआरसी), प्रवासी आरक्षण प्रणाली (पीआरएस), अनरिजर्व्ड तिकीट प्रणाली (यूटीएस), फ्रेट ऑपरेशन्स इन्फॉर्मेशन सिस्टम (एफओआयएस), स्काडा आणि व्हिडिओ कॉन्फरन्सिंग यांसारख्या सेवांना उत्तम समर्थन मिळेल.
आतापर्यंत आयपी एमपीएलएस तंत्रज्ञान 1,396 रेल्वे स्टेशन्सवर यशस्वीरित्या लागू करण्यात आले आहे, जे डिजिटल एकीकृत रेल्वे नेटवर्कच्या दिशेने एक मोठा पाऊल आहे.
या उपक्रमांमुळे स्पष्ट आहे की भारतीय रेल्वे अत्याधुनिक तंत्रज्ञान आणि नवकल्पनांचा वापर करून एक सुरक्षित, स्मार्ट आणि अधिक कार्यक्षम रेल्वे नेटवर्क विकसित करण्यासाठी कटिबद्ध आहे. यासोबतच, टेलीकॉम इन्फ्रास्ट्रक्चरचा विस्तार, एआय आधारित प्रणाली आणि सुधारित प्रवासी माहिती सेवा ‘डिजिटल इंडिया’ च्या दृष्टिकोनाला बळकटी देत आहेत.