नवी दिल्ली, 29 एप्रिल: आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण मंत्रालयाने राष्ट्रीय परिवार स्वास्थ्य सर्वेक्षण (एनएफएचएस-6) च्या छठ्या टप्प्याचे परिणाम लवकरच जाहीर होणार असल्याची माहिती दिली आहे.
एनएफएचएस हा भारतातील सर्वात मोठा आणि व्यापक नमुना सर्वेक्षणांपैकी एक आहे. एनएफएचएस-6 मध्ये देशभरातील 6,79,238 कुटुंबांचा समावेश करण्यात आला आहे. 2023-24 दरम्यान आयोजित केलेल्या या सर्वेक्षणाचा उद्देश आरोग्य आणि संबंधित संकेतकांवर उच्च गुणवत्ता असलेले आकडे जमा करणे आहे. यामुळे धोरण निर्माते आणि कार्यक्रम व्यवस्थापकांना भारताच्या आरोग्य क्षेत्रात मानक ठरविण्यात आणि प्रगतीचे मूल्यांकन करण्यात मदत होईल.
या सर्वेक्षणात डेटा संकलनासाठी पूर्णपणे डिजिटल माध्यमांचा वापर करण्यात आला आहे. कंप्यूटर-असिस्टेड पर्सनल इंटरव्यूइंग (सीएपीआई) सॉफ्टवेअरचा वापर केला गेला आहे. यामध्ये वास्तविक वेळेत त्रुटी शोधणे, तपासणे आणि डेटा पुनरावलोकन करण्यासाठी अंतर्निहित व्यवस्था आहेत. डेटा संकलनात कठोर क्षेत्रीय देखरेख आणि निरीक्षण समाविष्ट होते. डेटा प्रक्रियेदरम्यान बहुस्तरीय तपासणी, व्यापक सत्यापन आणि पुनरावलोकन केले जाते. एनएफएचएस-5 चा पाचवा टप्पा 2019-21 मध्ये आयोजित करण्यात आला होता.
राष्ट्रीय परिवार स्वास्थ्य सर्वेक्षण (एनएफएचएस) भारतभर जनसंख्या, आरोग्य आणि पोषणाबद्दल विस्तृत माहिती एकत्रित करण्यासाठी केले जाणारे एक व्यापक, बहु-स्तरीय घरगुती सर्वेक्षण आहे. हे सर्वेक्षण भारत सरकारच्या आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण मंत्रालयाद्वारे मुंबईस्थित आंतरराष्ट्रीय जनसंख्या विज्ञान संस्थान (आयआयपीएस) द्वारे संचालित केले जाते.
एनएफएचएस चा मुख्य उद्देश प्रजनन दर, मृत्यू दर, कुटुंब नियोजन, मातृ व शिशु आरोग्य, लसीकरण, पोषण, अॅनिमिया, गैर-संचारी रोग, एचआयव्ही संबंधित वर्तन आणि महिला सशक्तीकरण यासारख्या प्रमुख संकेतकांवर उच्च गुणवत्ता असलेले, राष्ट्रीय स्तरावर प्रतिनिधी आकडे उपलब्ध करणे आहे. हे आकडे धोरण निर्माण, कार्यक्रम मूल्यांकन आणि राज्य व जिल्हा स्तरावर राष्ट्रीय व जागतिक आरोग्य व विकास लक्ष्यांची देखरेख करण्यासाठी महत्त्वाचे साक्ष्य आधार म्हणून कार्य करतात.